System alarmowy szyty na miarę

Środa, 10 Marzec 2010

Każda instalacja systemu alarmowego jest indywidualnym przedsięwzięciem, którego efekt końcowy jest wypadkową uwarunkowań otoczenia, wymagań klienta i ograniczeń techniczno instalacyjnych. Mimo tak dużej różnorodności warunków, profesjonaliści zajmujący się instalowaniem systemów mają tendencję do preferowania określonych rozwiązań nawet w sytuacjach, gdzie alternatywne rozwiązania mogłyby być dużo bardziej optymalne.

Niniejszy artykuł ma na celu próbę praktycznego uporządkowania czynników wpływających na projekt systemu alarmowego, oferującego optymalne dopasowanie do potrzeb - czyli właśnie zaprojektowanie tytułowego „systemu szytego na miarę”.

Uwarunkowania otoczenia

Otoczenie to główna grupa czynników wpływających na konfigurację systemu. To właśnie od otoczenia zależy, czy system będzie prostą instalacją z trzema czujkami zamontowaną w mieszkaniu, czy też wyposażony będzie w ochronę obwodową i zewnętrzną dużej posesji na skraju miasta. Analizując otoczenie, należy zastanowić się nad:
- sposobem możliwego dostępu na teren chroniony: posesja dochodząca swoją granicą do lasu może być bardziej narażona na wtargnięcie intruzów z tej właśnie strony, niż działka otoczona zabudową. Bazując na własnym doświadczeniu zawodowym, należy zidentyfikować najbardziej prawdopodobne metody mogące być zastosowane przez potencjalnych włamywaczy. Typowe „słabe punkty” to np.: ściana lasu na granicy działki (umożliwia szybkie ukrycie się złodziei po włamaniu), drzwi balkonowe w mieszkaniu na ostatniej kondygnacji (często łatwa możliwość dostania się na dach budynku), ściany gipsowo-kartonowe pomiędzy strefą chronioną a obszarem pozbawionym dozoru (szybka i praktycznie bezgłośna możliwość przełamania).
Zidentyfikowane drogi wtargnięcia powinny być dodatkowo zabezpieczone adekwatnymi metodami, np. czujkami magnetycznymi dla drzwi i okien do których łatwo się dostać, czujkami wibracyjnymi w przypadku ścian g-k narażonych na przełamanie, czy np. aktywnymi barierami podczerwieni dla ochrony obwodu.

Przykładowe urządzenia przewodowe i bezprzewodowe firmy SATEL

- lokalizacją obiektu dla którego projektujemy instalację: inne metody mogą być zastosowane przez włamywaczy w przypadku obiektów położonych na odludziu lub na rozległych działkach, a inne w przypadku obiektów w intensywnie zabudowanym terenie. W tym pierwszym przypadku, warto rozważyć ochronę zewnętrzną (opartą na przykład na barierach aktywnych); w sytuacji gęstej zabudowy należy zastanowić się nad prawidłowym miejscem ekspozycji sygnalizatorów, które zapewni łatwą identyfikację obiektu w przypadku uruchomienia alarmu.
- „atrakcyjnością” chronionego obiektu: należy pamiętać, że jeżeli w obiekcie dla którego projektujemy instalację znajduje się mienie dużej wartości (okazy kolekcjonerskie, sprzęt RTV wysokiej klasy, luksusowe pojazdy), będzie on bardziej narażony na wizytę nieproszonych gości. W związku z tym stopień zabezpieczenia powinien być wyższy niż w przypadku podobnego obiektu bez „kuszącej zawartości”. Szacując atrakcyjność chronionego mienia, warto pamiętać o wartościach niematerialnych - w siedzibach firm często znajdować się mogą dokumenty i dane o olbrzymiej wartości zarówno dla samego zainteresowanego, jak i dla jego branżowych konkurentów.

Płyty główne i manipulatory dwóch rodzin produktowych firmy SATEL: Versa i Integra

Oczekiwania klienta

„Klient nasz pan” - to powiedzenie powinno być dla nas szczególnie ważne. Mimo, iż dobór i konfiguracja systemu wymaga profesjonalnej wiedzy, nie można ignorować lepiej lub gorzej sformułowanych oczekiwań naszego klienta. Jedynie połączenie naszej fachowej wiedzy z zaspokojeniem specyficznych wymagań zaowocuje pełną satysfakcją klienta - a co za tym idzie, rekomendacją i kolejnymi zleceniami. Jest to o tyle istotne, że zabezpieczenia to branża w której projekt powierzany jest zaufanym, polecanym fachowcom - a więc takim, którzy między innymi potrafią spełnić oczekiwania klienta.

DG-1 CO - czujka tlenku węgla FD-1 - czujka zalania wodą

Najważniejszym etapem dialogu z klientem jest zidentyfikowanie jego oczekiwań. Z pozoru wydawać może się to banalne, jednak często czai się tu pewna pułapka. Część klientów, nawet nie mająca własnego doświadczenia z urządzeniami alarmowymi, stara się zgłębić tematykę w momencie podjęcia decyzji o inwestycji. W dzisiejszych czasach bardzo łatwo o dostęp do informacji: wystarczy wspomnieć o materiałach w fachowej i hobbystycznej prasie, stronach internetowych czy popularnych forach dyskusyjnych. W efekcie, może im się wydawać że potrafią określić swoje wymagania w postaci pseudo-technicznej - niekoniecznie jednak optymalnie z punktu widzenia rzeczywistego oczekiwania. Sytuację taką łatwo zilustrować przykładem: „klient twierdzi, że chciałby aby jego system posiadał co najmniej trzy strefy. W czasie dalszego dialogu z klientem okazuje się, że strefy te potrzebne mu są do umożliwienia załączania czuwania w różnych konfiguracjach: np. czuwania pełnego, czy czuwania obwodowego na noc”. W takiej sytuacji, można spróbować zasugerować rozwiązanie alternatywne: na przykład centralkę VERSA firmy SATEL która mimo, że posiada tylko dwie strefy, za pomocą dedykowanych trybów załączania w wygodny i przejrzysty sposób może całkowicie spełnić oczekiwania inwestora. Jak widać, celem dialogu z klientem jest ustalenie jego rzeczywistych potrzeb i oczekiwań, nawet jeżeli sugeruje bardzo ściśle określone wymagania techniczne.
Kolejnym krokiem we wzajemnych ustaleniach dotyczących wymagań, jest prezentacja dostępnego wachlarza możliwości. Zakres sugerowanych rozwiązań zależeć będzie od poziomu wiedzy inwestora - im mniej szczegółowe są jego wymagania, tym więcej rozwiązań należy mu zasugerować aby w efekcie końcowym uzyskać konfigurację dopasowaną do jego stylu życia, specyficznych wymagań itp. Warto na tym etapie poinformować zleceniodawcę o zaletach ochrony obwodowej (oczywiście tam, gdzie jest to uzasadnione - nie ma sensu proponować pełnej ochrony obwodowej w mieszkaniu w bloku na środkowym piętrze). W przypadku gdy system będzie skonfigurowany do ochrony nocnej, dobrze jest podkreślić korzyści płynące z dodatkowego manipulatora np. w pobliżu sypialni. Jeżeli system będzie obsługiwany przez dzieci lub osoby starsze, warto przedstawić alternatywne możliwości sterowania systemem dostępne w nowoczesnych systemach jak INTEGRA czy VERSA firmy SATEL: łatwą obsługę za pomocą pilotów, czy wygodne sterowanie z użyciem kart zbliżeniowych.
Definiując zakres zabezpieczenia, zaproponować można wyposażenie systemu w dodatkową ochronę: czujki gazu, czujki zalania wodą czy czujki dymu i ciepła. Dzięki nim, zakres zagrożeń wykrywanych przez system może być dużo szerszy. Jeszcze innym kierunkiem podniesienia funkcjonalności systemu i lepszego dopasowania do stylu życia inwestora, może być wprowadzenie funkcji automatyki. Są one dostępne w zaawansowanych centralach takich jak INTEGRA i pozwalają na interakcję pomiędzy systemem sygnalizacji włamania a pozostałymi instalacjami: oświetleniem, sterowaniem rolet, klimatyzacją lub ogrzewaniem itp. Dzięki temu, odpowiednio skonfigurowany system może np. opuścić rolety z chwilą załączenia czuwania, symulować obecność domowników w przypadku dłuższych okresów nieobecności czy przynieść wymierne oszczędności kosztów ogrzewania (na przykład, dzięki funkcji odcinania ogrzewania w pomieszczeniach w których zostały uchylone okna celem przewietrzenia).
Oczywiście, zakres sugerowanych funkcji należy dopasować do sytuacji i, choćby zgrubnie zdefiniowanych, oczekiwań Klienta. Celem tych sugestii jest przestawienie możliwości o których inwestor mógł wcale nie wiedzieć.

Ograniczenia instalacyjne i techniczne

AQUA Luna - czujka ruchu z funkcją oświetlenia ASD-100 – bezprzewodowa czujka dymu i ciepła

Ograniczenia techniczne i instalacyjne to takie uwarunkowania, które wpływają na wybór określonych rozwiązań technicznych. Właściwe ich określenie wymaga wiedzy teoretycznej i doświadczenia w projektowaniu instalacji alarmowych.
Typowym ograniczeniem tego typu może być brak możliwości zastosowania tradycyjnego okablowania, na przykład w sytuacji kiedy system instalowany jest w starannie wykończonych pomieszczeniach. W takim przypadku z pomocą przychodzi bezprzewodowa technika komunikacji, dzięki której instalacja systemu nie wymaga przeprowadzenia uciążliwych prac z układaniem odpowiedniego okablowania, a sama instalacja przebiega znacznie szybciej. Decydując się na system bezprzewodowy, należy pamiętać o tym by wybrać rozwiązanie niezawodne, zapewniające bezproblemową eksploatację i elastyczność rozbudowy w przyszłości. Dwukierunkowa, cyfrowa komunikacja zastosowana w najwyższej klasy systemach nie jest jedynie ciekawostką techniczną - dzięki niej pewność łączności zbliżona może być do tej którą oferują tradycyjne przewodowe systemy, a także - jak w przypadku systemu ABAX - umożliwia zdalne konfigurowanie bezprzewodowych urządzeń, bez konieczności otwierania ich obudów.
Praktyka instalacyjna pokazuje, że często optymalnym wyborem jest system hybrydowy, stanowiący połączenie tradycyjnej techniki przewodowej i bezprzewodowej. Takie rozwiązanie sprawdza się idealnie tam, gdzie nie ma przeszkód technicznych w wykonaniu części instalacji metodą tradycyjną.
Skuteczny system alarmowy musi posiadać możliwość zdalnego przekazania informacji o alarmie - czy to jako powiadamianie osobiste, czy też w postaci transmisji do stacji monitoringu. Najczęściej w tym celu wykorzystywane były tradycyjne linie telefoniczne. Obecnie coraz większą popularnością cieszą się cyfrowe systemy transmisji danych wykorzystujące sieci TCP/IP czy GSM /GPRS. Aby dokonać odpowiedniego wyboru, należy ustalić dostępność infrastruktury komunikacyjnej w miejscu instalacji, oraz możliwości techniczne centrum odbiorczego. Dzięki dostępności niedrogich, dedykowanych modułów komunikacyjnych takich jak GPRS-T1/T2, rozwiązanie takie jest obecnie najbardziej efektywne z ekonomicznego punktu widzenia dla użytkowników indywidualnych (biorąc pod uwagę całkowite koszy posiadania - oprócz zakupu urządzenia, także koszty jego przyszłej eksploatacji). W przypadku projektowania ochrony zbiorczej (na przykład, w dozorowanych apartamentowcach) najbardziej atrakcyjnym rozwiązaniem może być użycie lokalnej sieci TCP/IP i przekazywanie informacji z poszczególnych systemów do lokalnego centrum odbioru i wizualizacji informacji - na przykład, opartego o system STAM-2.
Tak duża rozpiętość czynników wpływających na kształt systemu powoduje, że każdy projekt wymaga indywidualnego podejścia. Dzięki temu, istnieje możliwość spełnienia oczekiwań Klienta w sposób optymalny zarówno ekonomicznie, jak i z punktu widzenia wygody użytkowania i obsługi. Kluczem do sukcesu jest jednak wiedza i doświadczenie - dlatego szczególnie ważny jest udział w szkoleniach doskonalących warsztat, takich jak warsztaty prowadzone w ramach Szkoły SATEL.

Michał Konarski
Kierownik Laboratorium SATEL