Profesjonalne zaciskanie - narzędzia
Czwartek, 5 Maj 2011
Najskuteczniejsze rozwiązania to te, które są najprostsze – to stwierdzenie sprawdza się również przy pracach instalatorskich. Idąc jego tropem do powszechnego stosowania wprowadzono technikę łączenia poprzez zaciskanie. W znaczący sposób podniosła ona codzienną wydajność instalatorów, ale również jakość efektów ich pracy.
Postęp technologiczny ostatnich lat sprawił, że zapotrzebowanie na wszelkiego rodzaju prace instalatorskie znacząco wzrosło. Dzisiaj z okablowaniem spotkać możemy się praktycznie wszędzie –od samochodowych instalacji elektrycznych, poprzez łącza teleinformatyczne, na systemie alarmowym kończąc. Ilość prac instalatorskich wymusiła również zmiany jakościowe. Szczególnie widoczne jest to w przypadku łączenia poszczególnych elementów instalacji, gdzie specjalne złącza oraz technika zaciskania końcówek zastąpiły czasochłonne i mniej skuteczne lutowanie.
Jest wiele powodów dla których tradycyjne połączenia lutowane są coraz mniej popularne. Główne z nich to wrażliwość na czynniki zewnętrzne (utlenianie się lutu), umiejętności instalatora (błędy w sztuce lutowania mocno obniżały przewodnictwo prądu), sztywność (mikropęknięcia instalacji samochodowych poddawanych drganiom), a także wspomniana już wcześniej czasochłonność. Tego typu niedogodności nie występują w przypadku łączenia poprzez zaciskanie. Ze względu na atuty tego rozwiązania zaleca się nawet, aby wszelkie połączenia związane z przepływem prądów o wysokim napięciu były wykonywane właśnie tą techniką. Tego typu połączenia są konieczne, gdy liczymy się z przepływem prądów, które mogą w określonych okolicznościach rozgrzać przewód czy złącze.
W takim przypadku lut stopi się powodując niebezpieczeństwo wypięcia się przewodu. Konsekwencje tego mogą być groźne nie tylko dla instalacji, ale też dla zdrowia i życia użytkowników. Metoda zaciskania gwarantuje trwałe łączenie nawet w przypadku środowiska o dużej zmienności temperatur. Zaciskanie końcówek przewodów nie jest procesem trudnym, jednak wymaga precyzji. Dlatego do jego przeprowadzenia zaleca się stosowanie narzędzi oferujących odpowiednie parametry użytkowe. W połączeniu z podstawowymi umiejętnościami ich obsługi gwarantują one należyte wykonanie każdego połączenia.
Przyjrzyjmy się bliżej narzędziom stosowanym w przypadku dwóch najpopularniejszych typów kabli – teleinformatycznych oraz elektrycznych. Najpowszechniej stosowane przewody teleinformatyczne to RJ-11, RJ-12, RJ-45. Pomimo, że różnią się budową wewnętrzną oraz rodzajem stosowanych końcówek (4P, 6P, 8P) to sposób ich zaciskania można uznać za niemal identyczny. Dlatego przy wyborze narzędzia do pracy z tego typu kablami warto wybrać możliwie uniwersalne narzędzie. Z myślą o wygodzie użytkownika najlepsze marki narzędziowe wprowadziły wymienne głowice, umożliwiająca uzbrajanie każdego ze wspomnianych wcześniej typów przewodów. Dodatkowo, ich produkty posiadają specjalne ostrza tnące (gilotynę) ze stali nożowej SK5. Uzyskiwane dzięki nim cięcie jest równe oraz zapewnia dokładne osadzenie żył kabla w gnieździe.
Najważniejszym kryterium wyboru powinna być jednak sztywność całej konstrukcji. Tę z kolei może zapewnić jedynie zastosowanie wysokiej jakości materiałów. Niezastąpionym budulcem w takim przypadku okazuje się specjalnie hartowana stal węglowa, której sztywność gwarantuje precyzyjne poruszanie się elementów szczypiec zawsze w tej samej osi. Nieco inne materiały używane są przy produkcji głowic do osadzania końcówek. To na nich bowiem koncentrują się oddziałujące siły, dlatego też muszą wykazywać się podwyższoną twardością. W wypadku narzędzi użytkowanych profesjonalnie gwarancję wieloletniego, precyzyjnego działania zapewnia twardość rzędu 42-48 HRC. Najlepsze marki, takie jak np. NEO, obejmują swoje narzędzia 25-letnią gwarancją, potwierdzając w ten sposób wysoką jakość i wytrzymałość narzędzi. Warto więc zwrócić uwagę na indywidualną ofertę poszczególnych marek.
W stosunku do łączy teleinformatycznych zaciskanie końcówek konektorowych wymaga nieco innego podejścia, co widać po konstrukcji używanych do tego celu narzędzi. I tutaj podstawowym budulcem jest specjalnie hartowana stal węglowa, jednak całość jest masywniejsza, a przez to również sztywniejsza. Powodem wprowadzenia takiego rozwiązania jest większa średnica zaciskanych przewodów, a co za tym idzie konieczność stosowania większej siły. Niezbędne jest więc dobranie odpowiedniej długości dźwigni, która pozwoli bez większego wysiłku osiągnąć wymagany docisk. Zwiększona siła, jaka oddziałuje na szczęki, wymaga jednak zastosowania materiałów dużo twardszych, niż to ma miejsce w przypadku głowic do łączy teleinformatycznych. Ważne jest również aby szczęki zaciskające schodziły się idealnie zbieżnie. To z kolei wymusza precyzyjny proces wykonywania narzędzia stosowany przez wiodących producentów oraz użycie do tego celu stali o bardzo wysokiej sztywności. W zależności od grubości przewodów stosuje się hartowaną stal węglową o twardości nawet 52-57 HRC, a także stal CrMo (chromowo- molibdenową) o bardzo dużej trwałości i wytrzymałości mechanicznej.
Przy zaciskaniu końcówek konektorowych znaczenie ma również ergonomia. Dlatego przy wyborze szczypiec warto zwrócić uwagę na ukształtowanie i jakość wykonania uchwytu – szczególnie, gdy zamierzamy używać ich często. Siła wykorzystywana w przypadku pracy z przewodami o większej średnicy bardzo szybko może dać o sobie znać, a wówczas zarówno chęć jak i precyzja działania może być znacząco osłabiona. Bardzo dobrze sprawdzają się w takich przypadkach rękojeści pokryte elastomerami – np. w przypadku narzędzi NEO stosowane jest wygodne tworzywo TPR, zapewniające komfort pracy.
Maciej Winiarski
