Google+

Większość niebezpiecznych przepięć w instalacji elektrycznej, które mogą uszkodzić lub zakłócić pracę urządzeń występuje w wyniku bliskich i dalekich wyładowań atmosferycznych lub procesów łączeniowych. Mogą one osiągać wartość wielokrotnie przekraczającą wytrzymałość udarową urządzeń. Aby zapobiec uszkodzeniom stosuje się wewnątrz budynku trójstopniowy system ochrony przeciwprzepięciowej: B, C, D (DIN VDE 0675)/ I, II, III (IEC 61643-1).

Rys. 3 Ogranicznik montowany w puszkach podtynkowych oraz kanałach kablowych VDK 280 ES Rys. 3 Ogranicznik montowany w puszkach podtynkowych oraz kanałach kablowych VDK 280 ES

Aby zapobiec uszkodzeniom stosuje się wewnątrz budynku trójstopniowy system ochrony przeciwprzepięciowej: B, C, D (DIN VDE 0675)/ I, II,III (IEC 61643- 1).W obecnych czasach coraz częściej jesteśmy użytkownikami urządzeń elektronicznych, zbudowanych w oparciu o technikę mikroprocesorową. Są one szczególnie narażone na niebezpieczne przepięcia występujące w sieci elektrycznej. Towarzystwa ubezpieczeniowe wypłacają co roku większe kwoty pieniędzy na pokrycie szkód wywołanych przez te zjawiska. Przepięcia powodują m. in utratę danych, przekłamania w systemach kontrolno-pomiarowych, a nawet zniszczenie urządzenia. Stanowią one około 40% wszystkich przyczyn powodujących nieprawidłową pracę serwerów, terminali komputerowych oraz kart sieciowych.
Ochrona wewnątrz budynku składająca się z dwu stopni B(I) oraz C(II) nie zawsze stanowi skuteczną barierę przed niebezpiecznymi przepięciami występującymi w sieci elektrycznej (rys. 1).
Mimo zastosowania obu stopni istnieje realne zagrożenie dla urządzeń elektronicznych. Dlatego też, dla kosztownej aparatury medycznej, informatycznej oraz przemysłowej wymagającej niezawodnej pracy zaleca się stosowanie dodatkowo stopnia ochrony klasy D(III). Ograniczniki tej klasy chronią szczególnie czułe urządzenia przed przepięciami zredukowanymi przez wcześniejszy stopień C(II). Przy ich doborze należy uwzględnić informacje dotyczące odporności udarowej urządzeń, które powinien podać producent.
Zaleca się także stosowanie ograniczników klasy D(III) w wypadku nieustalonej odporności udarowej aparatury oraz występowania kilkudziesięciometrowej odległości między czułym urządzeniem a ostatnim stopniem ochrony. Firma Moeller posiada w swojej ofercie kilka typów ograniczników klasy D(III) montowanych na różne sposoby.

Rys. 1 Podział instalacji elektrycznej na kategorie przepięciowe Rys. 1 Podział instalacji elektrycznej na kategorie przepięciowe

Ogranicznik SPD-S-1+1

Rys. 2 Ogranicznik przepięć klasy D SPD-S-1+1 Rys. 2 Ogranicznik przepięć klasy D SPD-S-1+1 Rys. 4a Typ SPD-STC montowany bezpośrednio na gniazdku. Rys. 4b Typ SPD-STC/TV-SAT do gniazdka elektrycznego i TV-SAT Rys. 4a Typ SPD-STC montowany bezpośrednio na gniazdku.
Rys. 4b Typ SPD-STC/TV-SAT do gniazdka elektrycznego i TV-SAT

Nowością w tej klasie jest ogranicznik SPDS- 1+1 instalowany bezpośrednio na standardowej szynie elektroinstalatorskiej (rys. 2). Zajmuje on szerokość dwóch modułów i składa się z podstawy oraz pary wymiennych wkładów.
Taka konstrukcja umożliwia szybką wymianę uszkodzonego wkładu bez konieczności rozłączania instalacji elektrycznej.
Każda wkładka warystorowa chroni niezależnie od siebie obwody miedzy przewodem fazowym L, neutralnym N i ochronnym PE. Dodatkowo wymienne moduły wyposażone są w optyczny wskaźnik sygnalizujący uszkodzenie aparatu poprzez pojawienie się czerwonego pola w okienku wkładki (w momencie stwierdzenia takiego stanu wkład należy niezwłocznie wymienić). Dzięki zastosowaniu warystorów, czas zadziałania ogranicznika jest krótszy niż 25ns, a przepięcia są ograniczone do poziomu poniżej 1000V. Istnieje także możliwość zdalnej sygnalizacji uszkodzenia ogranicznika poprzez dobudowanie styku pomocniczego SPC-S-HK.
Ograniczniki SPD-S-1+1 powinny być instalowane jak najbliżej grupy chronionych urządzeń, a ich maksymalne dobezpieczenie wynosi 63A gL. Przewody łączeniowe ograniczników przepięć powinny być jak najkrótsze – zapobiega to powstaniu zbyt dużych spadków napięć na ich indukcyjności. W przypadku stosowania ograniczników SPD-S-1+1 nie istnieje konieczność zachowania minimalnej odległości 5 metrów między klasą C(II) i D(III). W ten sposób obniża się wydatki na kompleksową ochronę budynku.

Ograniczniki VDK 280 ES

Moeller posiada w swojej ofercie także ogranicznik VDK 280 ES, instalowany w puszkach podtynkowych oraz kanałach kablowych (rys. 3). Składa się on z dwóch elementów: wymiennej wkładki warystorowej oraz podstawy zamontowanej na stałe w instalacji. Posiada klasyczną konstrukcję dla tego typu aparatów, tzn. kontrolowany termicznie warystor i iskiernik.

Ogranicznik SPD-STC

Bardzo praktycznym aparatem jest przenośny ogranicznik SPD-STC, który montuje się bezpośrednio na gniazdku (rys. 4). Jego instalację może wykonać osoba nieposiadająca żadnych uprawnień elektrycznych. Odmianą tego ogranicznika są typy posiadające wbudowane dodatkowo gniazda do ochrony instalacji telefonicznej (SPD-STC/ISDN) i antenowej (SPD-STC/TV-SAT). Poziom ochrony dla tego typu ogranicznika wynosi < 1,5 kV. Należy podkreślić, że stosownie samego stopnia D(III) w obiekcie nie zapewnia dostatecznej ochrony urządzeń. Stosując prawidłowo trójstopniową kaskadę zabezpieczeń wewnątrz budynku możemy do minimum zredukować ryzyko uszkodzenia kosztownej aparatury. Przepięcia w sieci elektrycznej są przyczyną nie tylko strat bezpośrednich wynikających z fizycznego uszkodzenia urządzenia, ale także pośrednich, trudnych do oszacowania strat powstałych w wyniku utraty danych lub np. postoju w procesach produkcyjnych.

Andrzej Majewski