Google+

Poznaj rozwiązania dla nowoczesnej energetyki - Phoenix Contact zaprasza na ENERGETAB 12-14 września 2017 - Pawilon G, Stoisko 24

Dzięki odpowiedniemu doborowi puszki zapewniamy skuteczną ochronę zarówno instalacji, jak i samej przegrody budowlanej. Priorytetem jest tu jednak bezpieczeństwo instalatora oraz przyszłych użytkowników. Czym zatem się kierować, dobierając puszki instalacyjne do technologii wznoszenia budynku?

Fot. 1. Istotnym kryterium doboru puszki jest materiał ściany, w której będziemy ją montować. Najczęściej puszki oznaczane są różnymi kolorami, różnymi dla każdego sposobu ich osadzania. Fot.: PAWBOL Fot. 1. Istotnym kryterium doboru puszki jest materiał ściany, w której będziemy ją montować. Najczęściej puszki oznaczane są różnymi kolorami, różnymi dla każdego sposobu ich osadzania. Fot.: PAWBOL

Podstawowym zadaniem nowoczesnej puszki instalacyjnej jest zapewnienie wymaganej ochrony połączeń przewodów elektrycznych i komunikacyjnych. Sięgamy po puszki przy montażu gniazdek i łączników instalacyjnych, mogą też pełnić rolę elementów rozgałęźnych rozdzielających instalację na kilka obwodów. Na rynku znajdziemy zarówno puszki podtynkowe, jak i przeznaczone do montażu bezpośrednio na ścianie; wiatroszczelne, bezhalogenowe, ognioodporne, dźwiękoszczelne itd. I przede wszystkim: dedykowane danym konstrukcjom budowlanym.
W budynkach, w których liczy się estetyka wykonania, oraz wszędzie tam, gdzie zapewnienie bezpośredniego dostępu do wnętrza puszki nie jest konieczne, a jednocześnie za kluczową uznaje się ochronę użytkownika przed porażeniem prądem, instalatorzy sięgają przede wszystkim po puszki podtynkowe. Puszki natynkowe są oferowane (i stosowane) z myślą o obiektach przemysłowych oraz pomieszczeniach gospodarczych czy technicznych.
Jednym z najważniejszych kryteriów doboru puszek instalacyjnych jest materiał, wykonanie przegrody, w której zostanie zamontowana.

Fot. 2. Sposób montażu puszki przeznaczonej do montażu w ścianach pustych. Fot.: SIMET Fot. 2. Sposób montażu puszki przeznaczonej do montażu w ścianach pustych. Fot.: SIMET

Puszki do betonu

Fot. 3. W pomieszczeniach technicznych czy gospodarczych, w których estetyka wykończenia nie jest priorytetem, sprawdzą się natynkowe, hermetyczne puszki. Fot.: SPELSBERG Fot. 3. W pomieszczeniach technicznych czy gospodarczych, w których estetyka wykończenia nie jest priorytetem, sprawdzą się natynkowe, hermetyczne puszki. Fot.: SPELSBERG

Tradycyjny montaż puszek w betonowej przegrodzie polega na wykonaniu odwiertów w ścianie i zamocowaniu w nich puszek. Inną, mniej pracochłonną metodą (szacuje się bowiem, że tradycyjna zajmie instalatorowi 70% więcej czasu) jest osadzenie instalacji elektrycznej jeszcze przed wylaniem betonu do warstw ze zbrojeniem lub bez. Jest to jednak sposób, który wymaga od wykonawcy sporej precyzji i wcześniejszego dokładnego zaplanowania przebiegu instalacji. Puszki przymocowuje się tu do stalowego zbrojenia lub przybija do szalunku z drewna. Zazwyczaj konieczne jest nawiercenie otworów w korpusie, zamknięcie deklem, przymocowanie skrzydła puszki drutem do zbrojenia, a po wylaniu i zastygnięciu betonu – wybicie dekla. Puszki możemy tu również łączyć modułowo.

Puszki do drewna

Fot. 4. Przykład sześciopolowych puszek, dzięki którym do minimum ograniczamy rozgałęźniki prądowe na podłogach oraz rozszerzamy liczbę gniazd prądowych zamocowanych w jednym bloku instalacyjnym. Fot.: SIMET Fot. 4. Przykład sześciopolowych puszek, dzięki którym do minimum ograniczamy rozgałęźniki prądowe na podłogach oraz rozszerzamy liczbę gniazd prądowych zamocowanych w jednym bloku instalacyjnym. Fot.: SIMET Fot. 5. Puszki klasyfi kujemy ze względu na ich przeznaczenie – czy mają służyć do instalacji elektrycznych czy elektronicznych, jaki ma być ich stopień ochrony IP, czy mają izolować instalację np. od promieniowania RTG. Fot.: SIMET Fot. 5. Puszki klasyfi kujemy ze względu na ich przeznaczenie – czy mają służyć do instalacji elektrycznych czy elektronicznych, jaki ma być ich stopień ochrony IP, czy mają izolować instalację np. od promieniowania RTG. Fot.: SIMET Fot. 6. W ścianach budynku wzniesionego metodą szkieletową należy stosować specjalne puszki instalacyjne. Wymagamy od nich m.in. niepalności. Fot.: SPELSBERG Fot. 6. W ścianach budynku wzniesionego metodą szkieletową należy stosować specjalne puszki instalacyjne. Wymagamy od nich m.in. niepalności. Fot.: SPELSBERG

Większość produktów z tej grupy osprzętu stanowią puszki do konstrukcji drewnianych. Wyróżniamy tu dwa rodzaje elementów: przeznaczone do konstrukcji szkieletowych oraz do ścian z bali drewnianych. Przegrody wykonane w technologii szkieletowej to tzw. puste ściany, instalacja jest zazwyczaj prowadzona pod ściankami z regipsu lub boazerii. Zastosowanie znajdą tu zatem przede wszystkim systemy puszek do pustych ścian, wyposażone w zaczepy mocujące. Zdają egzamin, kiedy ściany kartonowo-gipsowe lub boazerie są już przymocowane na elementach nośnych. W krajach skandynawskich z kolei instalację prowadzi się na jeszcze odkrytych ścianach nośnych, do których przymocowuje się puszki.
Na rynku dostępne jest również rozwiązanie zaprojektowane w oparciu o obie przytoczone metody oraz stanowiące ich połączenie. Specjalne puszki elektroinstalacyjne są przeznaczone do montażu w ściance regipsowej lub boazeryjnej z osadzeniem i mocowaniem jej od wewnętrznej strony. Po wykonaniu otworu montażowego o odpowiedniej wielkości przykręca się puszkę do konstrukcji za pomocą czterech wkrętów, tak aby wysunięty kołnierz puszki wchodził do otworu na głębokość 12 mm. W razie potrzeby istnieje możliwość pogłębienia puszki. Uwagę zwraca m.in. otwierane dno, dzięki któremu w łatwy sposób możemy wykonać wyprowadzenia przewodów.
Dobierając puszki do ścian szkieletowych, nie możemy zapomnieć o istotnym kryterium, jakim jest wiatroszczelność. Puszki wiatroszczelne mają uszczelnienie przy wprowadzeniu przewodu do puszki, zapewniane przez rurę osłonową lub peszel. Co interesujące, po takie rozwiązanie sięgają również instalatorzy montujący instalację w domach pasywnych, w których ogromną rolę odgrywa ścisła kontrola nad wewnętrznym obiegiem powietrza. Jednocześnie musimy pamiętać, że w przypadku konstrukcji drewnianych naszym priorytetem powinno być zabezpieczenie konstrukcji przed ogniem. Wybieramy zatem produkt odporny na działanie wysokiej temperatury, a najlepiej zapobiegający jego dalszemu rozprzestrzenianiu się. W ofercie producentów znajdziemy m.in. puszki bezhalogenowe, czyli niewydzielające szkodliwych gazów podczas spalania. Puszka powinna być odporna na działanie ognia, iskry czy płomienia zarówno z wewnątrz, jak i na zewnątrz. Sprawdzi się tu zatem przede wszystkim hermetyczny osprzęt z membraną uszczelniającą zachowujący swoje właściwości także w bardzo wysokiej temperaturze – membrana odizolowuje od siebie dwa środowiska, nie pozwalając na przedostawanie się ciepła.
Inne puszki dedykowane są do ścian z litego drewna, czyli np. budynku wykonanego z bali. Sprawdzą się tu podobne (a często nawet takie same) konstrukcje, jak w przypadku betonu, z tym, że wiatroszczelne oraz odporne na działanie ognia.

Mariusz Młyńczak, specjalista ds. marketingu, Simet SA Mariusz Młyńczak
specjalista ds. marketingu, Simet SA

Zdaniem EKSPERTA
Inna puszka do domu z bali, inna do konstrukcji szkieletowej?

Domy z drewna ze względu na swój łatwopalny materiał konstrukcyjny zasadniczo mają następujące wymagania w stosunku do puszek elektroinstalacyjnych: powinny być one szczególnie odporne na podwyższoną temperaturę, ogień, a w niektórych przypadkach umożliwiać funkcjonowanie w czasie pożaru trawiącego ściany. Konstrukcyjnie mogą być to puszki z grupy podtynkowych, do pustych ścian lub specjalnie dedykowane do tego typu konstrukcji.

Puszki do domów z bali

W praktyce najczęściej do takich domów stosuje się puszki podtynkowe jednopolowe. Bal drewniany, jeżeli nie jest dodatkowo od wewnątrz pokryty konstrukcją szkieletową, podlega podobnym prawom dla instalatora jak lita ściana. Puszki do osprzętu i gniazda osadza się w wywierconym otwornicą otworze w drewnie. Mocowanie ich odbywa się wieloma różnymi metodami. Gdy stosowana jest puszka podtynkowa, oklejana jest klejem, pianką lub innym materiałem spoiwowym. Zdarza się również, że przybijana jest gwoździkami od strony dna lub ścianek bocznych. Ciekawym sposobem jest mocowanie puszek regipsowych, które są z reguły lepszej konstrukcji. W tym przypadku w wywierconym otworze należy – małym frezem osadzanym w wiertarce – wybrać w dolnej części otworu półkę do zakotwiczenia łapek mocujących (z założenia przeznaczonych do zaczepienia o tylną ściankę regipsową). Jest też rozwiązanie dedykowane tam, gdzie puszka zakotwiczana jest za pomocą specjalnych elementów w jej zewnętrznych ścianach nie pozwalających na jej wysunięcie.

Puszki do ścian szkieletowych

Najczęściej w drewnianych domach stosowane są konstrukcje szkieletowe, wykorzystujące wewnętrzne ściany wykonane z regipsu lub boazerii drewnianej (także stylizowanej na bale). Zasadniczo wtedy instalacja może być prowadzona jak w tradycyjnym budownictwie wykorzystującym puste ściany. Tu też stosuje się wiele rozwiązań: tradycyjne puszki do pustych ścian, puszki osadzane w pustej ścianie z tyłu ściany regipsowej i puszki systemu stosowanego w Skandynawii. Kluczem do wybrania systemu jest tu wybór sposobu poprowadzenia przewodów. Najbardziej zaawansowany system skandynawski wykorzystuje rury instalacyjne i specjalnie dedykowane do nich puszki mocowane do ścian zewnętrznych pod konstrukcją szkieletową.
Całkiem oddzielnym zagadnieniem jest stosowanie w obu tych typach domów drewnianych puszek do podtrzymania zasilania w wypadku zaistnienia pożaru. Tu wykorzystuje się puszki wyposażone w specjalną masę ochronną. Aktywuje się ona przy wysokiej temperaturze i chroni elementy instalacyjne wewnątrz puszki.

Do ścian g-k

Fot. 7. Puszki o małych gabarytach znajdują zastosowanie w instalacjach małych elementów elektrycznych typu dzwonki domowe czy czujniki. Fot.: PAWBOL Fot. 7. Puszki o małych gabarytach znajdują zastosowanie w instalacjach małych elementów elektrycznych typu dzwonki domowe czy czujniki. Fot.: PAWBOL

Podobne rozwiązania konstrukcyjne jak przy ścianach szkieletowych stosuje się w przypadku przegród gipsowo-kartonowych. Tego rodzaju produkty mocujemy w ścianie najczęściej za pomocą specjalnych śrub z zaczepami. Osprzęt ma specjalny kołnierz wokół korpusu ułatwiający montaż puszek do płyt gipsowych.

Wybierając puszki instalacyjne, oprócz zastosowania należy zwrócić uwagę na parę dodatkowych czynników. Istotne są z pewnością osłabienia pod rury osłonowe umożliwiające dogodny montaż przewodów oraz znaczniki miejsca wiercenia. Warto sięgnąć po kompletny system, czyli puszki wyposażone w odpowiednie wkręty czy mocowania zapewniające stabilne i trwałe osadzenie osprzętu.

Wybierz puszki bezhalogenowe

Puszki bezhalogenowe muszą spełniać wymogi normy PN-EN 60670-1. Cechy puszek bezhalogenowych w serii czerwonej to przede wszystkim:

  • bezhalogenowość – oznacza, że produkt nie zawiera szkodliwych pierwiastków, takich jak chlor, fluor czy brom;
  • samogaśnięcie – oznacza, że po ustaniu działania źródła ognia puszka samoczynnie zgaśnie, ponadto w czasie pożaru puszki nie przenoszą płomieni.

Dlaczego jest to tak istotne? Podczas pożaru budynku materiały budowlane z tworzyw sztucznych wydzielają gazy, które są wynikiem rozkładu tych tworzyw. Wyjątkowo niebezpieczne są gazowe pochodne halogenów, a zwłaszcza chlorowodór, który w zetknięciu z wodą przekształca się w żrący kwas solny. Gazy te stanowią bardzo duże zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz dla konstrukcji budynków w strefi e pożaru oraz w miejscach przyległych, do których szkodliwe gazy mogą dostać się kanałami wentylacyjnymi, kominowymi czy kablowymi. Zagrożenie to jest szczególnie istotne w budynkach użyteczności publicznej, takich jak biurowce, urzędy, markety, dworce czy szkoły.
Źródło: Pawbol

Iwona Bortniczuk
Na podstawie materiałów:
Simet SA, Pawbol, Spelsberg

Konsultacja merytoryczna:
Mariusz Młyńczak, Simet SA