Google+

Każdy elektryk przyzna rację, że od właściwie oznakowanych przewodów i kabli zależy bezpieczeństwo zarówno użytkowania jak i serwisowania instalacji elektrycznej. Nie mniej ważna jest jeszcze jedna korzyść. Można by nawet powiedzieć, że jest ona związana z komfortem psychicznym. Otóż, nerwy i stres zaoszczędzone przez elektryka podczas lokalizowania połączeń przewodów i kabli – bezcenne.

systemy-oznakowania-przewodow-i-kabli

Dostępne na rynku oznaczniki przewodów, wykonane są z materiałów izolacyjnych, a druk jest nieścieralny. Z pewnością elektryków, pracujących w przemyśle, ucieszy odporność na działanie paliw, olejów, a także kwasów i innych rozpuszczalników, które używane są do czyszczenia aparatów oraz urządzeń elektrycznych. Oznaczniki nie przesuwają się na przewodzie, a nadruk najczęściej bazuje na specjalnej technologii, gwarantującej trwałość napisów. Zwróćmy uwagę, że materiały stosowane do produkcji znaczników nie zawierają ołowiu i kadmu. Kluczową rolę odgrywają również właściwości samogasnące. Jako zalety wymienia się także odporność na promieniowanie UV oraz na działanie ciężkich i zmiennych warunków atmosferycznych. Tym sposobem zyskuje się możliwość stosowania oznaczników z kablami i przewodami elektrycznymi, teletechnicznymi, pneumatycznymi oraz hydraulicznymi. W szczególności chodzi o oznaczanie pojedynczych przewodów, osłon kablowych, listew zaciskowych, aparatury sterowniczej, lokalizacji sprzętu, przycisków i sygnalizatorów. Tyle teorii, przejdźmy zatem do konkretów.

systemy-oznakowania-przewodow-i-kabli_1Fot. 1. Drukarka etykiet termotransferowa PT 7100.
Fot. Brother

Oznakowanie przed podłączeniem przewodów

Oznaczniki, które stosowane są przed podłączeniem przewodów, cechują się kształtem zamkniętym. Zwróćmy uwagę na konstrukcję, która pozwala na stosowanie z przewodami o szerokim zakresie średnic. Jak to możliwe? Otóż, zyskuje się to dzięki specjalnemu profilowi wewnętrznemu. Dobierając oznaczniki zwróćmy również uwagę na ich kształt. Niektóre modele budową przypominają strzałkę, dzięki czemu eliminowane jest przekręcanie oznaczników względem siebie. Jest to szczególnie przydatne w przypadku informacji wieloznakowych. Ktoś może teraz powiedzieć: nakładanie palcami setek małych elementów w rozbudowanych instalacjach przemysłowych to przecież nic przyjemnego. Nie koniecznie, nabywając bowiem oznaczniki zadbajmy o specjalne aplikatory. Są to narzędzia przeznaczone do nakładania oznaczników na przewody. Jak zatem zbudowane są narzędzia tego typu? W zależności od modelu są one wykonane z metalu bądź z plastiku. Należy w pierwszej kolejności wprowadzić do narzędzia przewód, a zsunie się na niego przygotowany ciąg znaków.

A gdy przewody są podłączone

Czy oznaczniki można również zastosować po podłączeniu przewodów? Owszem, dostępne są bowiem oznaczniki otwarte zatrzaskowe. Ich budowa bazuje na sprężystym surowcu. Elementy tego typu można uwzględnić po zainstalowaniu i podłączeniu zarówno przewodów, jak i światłowodów. Bardzo często oznaczniki znajdują zastosowanie podczas remontów maszyn i urządzeń, kiedy konieczne jest rozłączanie instalacji elektrycznej. Ważną cechą oznaczników zatrzaskowych jest kształt i sprężystość, zapewniające stabilność połączenia z przewodem. Chodzi bowiem o to, aby elementy nie przesuwały się na miejscu ich nałożenia. Dostępne są również oznaczniki przezroczyste zamknięte z kieszenią na etykietę. Takie rozwiązanie pozwala na indywidualne opisywanie, po czym oznacznik jest wkładany do kieszeni. Chcąc oznakować podłączone kable uwzględnić możemy szyldy. Bardzo często są one używane razem z oznacznikami.

systemy-oznakowania-przewodow-i-kabli_2Fot. 2. Oznaczniki typu WIC (klipy oznacznikowe), mocowane na podłączonym przewodzie przy pomocy poręcznego aplikatora.
Fot. Hellermann Tyton

Zwróćmy uwagę, że szyldy można stosować na kablach o dowolnej średnicy. Znakując podłączone przewody zastosować można tabliczki identyfikacyjne. Najczęściej są one wykonane z poliamidu, który cechuje się odpornością na działanie większości substancji chemicznych. Tabliczki przytwierdzane są do kabli lub wiązek kablowych za pomocą opasek zaciskowych. Przy użyciu specjalnych otworów są one mocowane wzdłuż lub w poprzek kabla. Napisy wykonuje są za pomocą specjalnych pisaków. Stąd też powierzchnia tabliczki jest matowa. Oprócz tego znaki mogą powstać w oparciu o cechowanie termiczne.

systemy-oznakowania-przewodow-i-kabli_3Fot. 3. System oznaczników termotransferowych w formie drabinkowej ShrinTrak, drukowanych małej drukarce stołowej TT420+. Jako zaletę takiej drukarki wymienia się uniwersalność. Istnieje bowiem możliwość drukowania za jej pomocą wszelkiego rodzaju etykiet samoprzylepnych oraz szyldów oznacznikowych.
Fot. Hellermann Tyton

Etykiety

Interesujące rozwiązanie stanowią również specjalne zasobniki, które wypełnione są etykietami samolaminującymi, przeznaczonymi do opisu ręcznego. Typowa etykieta składa się z pola opisowego oraz przezroczystej folii ochronnej. Tekst jest nanoszony pisakiem w okienku zasobnika. Tusz w pisaku cechuje się krótkim czasem schnięcia. Opisaną etykietę okleja się wokół przewodu. Na końcu naklejana jest folia ochronna, która zabezpiecza przed działaniem czynników zewnętrznych. Zastosować można również etykiety samolaminujące. Nadruk wykonywany jest za pomocą drukarki laserowej. Jednak zwróćmy uwagę, że pomimo użycia jednej z tradycyjnych metod druku, etykieta nie traci swoich właściwości, które pozwalają na używanie w warunkach przemysłowych. Etykiety samolaminujące najczęściej znajdują zastosowanie w procesie związanym z oznaczaniem elementów okrągłych takich jak przewody, rury czy też kable. Po nałożeniu etykiety na znakowany element, ochrona pola opisowego zapewniona jest poprzez laminowanie. Dodatkowo nabyć możemy dedykowane oprogramowanie, dzięki któremu możliwe jest projektowanie zarówno oznaczeń jak i wydruku. Do prostych zastosowań producenci etykiet oferują szablony przygotowane w formacie MS Word.

systemy-oznakowania-przewodow-i-kabli_4Fot. 4. Przykład zastosowania etykiet termotransferowych.
Fot. Brother

Etykiety do druku termotransferowego

Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że etykiety przeznaczone do druku termotransferowego nie są trwałe, szczególnie w warunkach przemysłowych. Jest to jak najbardziej mylna opinia. Dlaczego? Chcąc odpowiedzieć na to pytanie spróbujmy przyjrzeć się nieco bliżej strukturze taśm. W niektórych ich wersjach uwzględniono sześć warstw materiałów. Wyjątkowa trwałość zapewniona jest dzięki pokryciu przezroczystym laminatem polietylenowym. Znaki nanoszone są na taśmę metodą termotransferową, pomiędzy dwie ochronne warstwy folii poliestrowej. Jako jedną z ważniejszych cech nowoczesnych taśm termotransferowych, podkreśla się odporność na ścieranie (wodą i chemiczne) oraz działanie skrajnych temperatur. Stąd też taśmy termotransferowe mogą być używane zarówno w gorącym środowisku jak i w ujemnych temperaturach (od -80°C do 150°C). Interesujące jest, że grubość to zaledwie 160 mikrometrów. Nie jest również problemem usunięcie taśmy z przewodu, kabla czy też z urządzenia. Etykiety nie pozostawiają znacznych ilości kleju na materiale. Ewentualne pozostałości można usunąć za pomocą etanolu.

systemy-oznakowania-przewodow-i-kabli_5Fot. 5. Drukarka etykiet termotransferowa PT 7600. Urządzenie charakteryzuje się wytrzymałą i trwałą konstrukcją. Uwzględniono gumowy uchwyt zabezpieczający, który nie tylko pełni funkcję ochronną, ale również zapobiega wyślizgiwaniu się drukarki z ręki. W celu dalszego zabezpieczenia zestaw dostarczany jest w solidnej walizce przenośnej, oferującej miejsce do przechowywania dodatkowych taśm, akcesoriów i zasilacza.
Fot. Brother

Drukarki do druku termotransferowego

Jakie akcesoria nabyć można wraz z drukarkami termotransferowymi? Komfort użytkowania poprawią akumulatory. W bardziej zaawansowanych modelach przewidziano port przeznaczony do podłączenia komputera. Tym sposobem, za pomocą specjalnego oprogramowania, można przygotować własne formaty etykiet czy też uwzględnić symbole elektryczne lub logo firmy.

Co jeszcze do drukarek termotransferowych

Technologia druku termotransferowego używana jest nie tylko do tworzenia etykiet. Przy pomocy drukarek można wykonywać rurki termokurczliwe o skurczu 3:1. Są one nakładane na przewód lub na kabel, a następnie podgrzewane. Bardzo często rurki wykonuje się z poliolefinu, który jest materiałem samogasnącym. Nie bez znaczenia pozostają właściwości zapewniające wytrzymałość na czynniki mechaniczne oraz na działanie rozpuszczalników. Rurki są odpowiednio spłaszczone. Aby móc wykonywać nadruk w drukarkach termokurczliwych rurki dostarcza się w rolkach. Niektóre modele nie zawierają halogenu. Rurki tego typu są bardzo elastyczne, a budowa cechuje się cienkimi ściankami przy zapewnieniu dobrych właściwości izolacyjnych.

systemy-oznakowania-przewodow-i-kabli_6Fot. 6. Szyld oznaczeniowy ze stali nierdzewnej systemu M-BOSS, wytłaczany w wytłaczarce M-BOSS.
Fot. Hellermann Tyton

Oznakowania kabli do zastosowań specjalnych

co z miejscami narażonymi na działanie wyjątkowo szkodliwych substancji i występowanie uszkodzeń mechanicznych i wilgoci? Z pewnością przydadzą się oznaczniki, które wykonane są ze stali nierdzewnej. Trwałość zapewnia materiał, z którego wykonane są oznaczenia. Bardzo często jest to nierdzewna stal kwasoodporna. Stąd też tego typu oznaczniki dobrze sprawdzają się w warunkach, w których oddziaływanie mechaniczne czy też chemiczne nie jest rzadkością. Są to przede wszystkim platformy wiertnicze a także budownictwo, zakłady petrochemiczne czy też stocznie. Oznaczniki tego typu stosuje się zarówno pod ziemią jak i na powierzchni, na przykład na masztach radiowych. Kolejna sprawa. Nawet jeżeli użyjemy oznacznika cechującego się najwyższą trwałością, to nie spełni on swojego zadania bez odpowiedniego zamocowania. Tradycyjna opaska na pewno nie zda egzaminu. Stąd też pole do popisu dla opasek stalowych.

Do oznaczania kabli i przewodów, pracujących w wyjątkowo trudnych warunkach, zastosować można szyldy nośne. Uwzględnia się w nich specjalne klamry, dzięki którym możliwe jest wprowadzenie opasek. Każdy szyld nośny przystosowany jest do montażu dwóch zaślepek końcowych. Zatrzaskując je na końcach szyldu zyskuje się pewne przytwierdzenie do kabla. Oprócz tego końce szyldu mogą być zaciśnięcie przy użyciu specjalnych szczypców. Do montażu przeznaczone są również otwory. Za ich pomocą szyldy można przytwierdzić za pomocą wkrętów czy też nitów.

systemy-oznakowania-przewodow-i-kabli_7Fot. 7. Wytłaczarka M-BOSS Lite, która jest dedykowana do małych i średnich firm (do 15 000 szyldów rocznie).
Fot. Hellermann Tyton

Z pewnością można by zapytać: jak wykonać trwałe oznaczenie na płytce wykonanej ze stali nierdzewnej. Do tego celu przeznaczone są specjalne automaty. Ich instalacja jest prosta i nie jest potrzebne do napędzania sprężone powietrze. Typowe urządzenia tego typu zasilanie są napięciem 230 V. Jako zaletę automatów podkreśla się również cichą pracę, uzyskaną poprzez odpowiednie wytłumienie. Nie bez znaczenia pozostaje nie wytwarzanie odpadów oraz opiłków metalowych podczas pracy. Standardowo w automacie przewiduje się 42 znaki, składające się z liter, cyfr oraz symboli. Aparat tłoczący sterowany jest komputerowo, za pomocą dołączonego oprogramowania.

Damian Żabicki