Fot. 1. Jak dobrać mocowania? Przede wszystkim stosujmy się do normy DIN EN 61914.Elementami kablowych systemów nośnych, o których nie możemy zapomnieć projektując trasy, są wszelkiego rodzaju komponenty montażowe, jak wsporniki czy wieszaki, łączące koryta oraz drabiny kablowe ze ścianami i stropami. Stanowią one istotny element konstrukcyjny systemu. Do tego pomocne w instalacji tras będą uchwyty, obejmy, zaciski – spektrum użytecznych produktów jest coraz większe.
W jaki sposób zamocować korytka kablowe lub wiązki kabli? Kierować należy się przede wszystkim normą DIN EN 61914 dotyczącą uchwytów kablowych do instalacji elektrycznej. Wedle tejże normy uchwyty „muszą pomieścić kable lub wiązki kabli o podanych przez producenta lub odpowiedzialnego użytkownika średnicach, bez powodowania ich pękania, łamania lub przecierania się gwintu przez śruby”. Wedle kolejnych przepisów do zamocowania kabli należy wykorzystać „odpowiednie środki i technologie, wykluczające uszkodzenia i zmianę kształtu”. Do tego pamiętać powinniśmy o normach regulujących maksymalną obciążalność przewodów. Obliczając obciążalność tras, powinniśmy uwzględnić również ciężar komponentów montażowych, sugerując się wartościami w wykresach obciążeń. Na nośność kablowego systemu nośnego ma wpływ m.in. szerokość wspornika i długość wieszaka. W celu zminimalizowania odchyleń konieczne jest umiejscowienie środka ciężkości dla obciążenia kablami możliwie blisko punktu mocowania wspornika do ściany lub wieszaka.
Fot. 2. Przykład systemu montażowego z twardego PVC.
Fot. 3. Perforacja koryt ułatwia wentylację kabli oraz montaż akcesoriów dodatkowych.
Fot. 4. Końcówki segmentów koryt z twardego PVC mogą być zastosowane m.in. do połączenia dwóch odcinków koryta o różnym przekroju.Przy niewielkich obciążeniach stosuje się zazwyczaj uniwersalne systemy mocowania wraz z potrzebnymi akcesoriami. Niezależnie od sposobu zamocowania (stropowy, ścienny, podłogowy) dostępne są wszelkiego rodzaju komponenty. Uchwyty stropowe o obciążeniu centralnym, uchwyty trapezowe do stosowania wraz z prętami gwintowanymi oraz uchwytami środkowymi – dane elementy dopasować powinniśmy do miejsca oraz sposobu montażu. Zastosowanie uchwytu trapezowego pozwoli na zamocowanie systemu kablowego na stropach z blachy trapezowej, montaż do stropu oraz wykonanie podwieszenia prętów gwintowanych na prostych i skośnych sufitach możliwy będzie również za pomocą zamocowania sufitowego. Montaż do podłogi umożliwi zaś np. zamocowanie podłogowe z zachowaniem odstępu z użyciem uchwytu dystansowanego.
Fot. 5. Instalacja rur przeznaczonych do szybkiego montażu pozwala na znaczne skrócenie czasu przeprowadzania prac montażowych.W miejscach, w których przenoszone będą większe obciążenia, zastosować należy specjalne elementy montażowe. W przypadku, gdy rozstaw podpór jest ponadstandardowy, a przebieg trasy bardziej skomplikowany, zadanie „podtrzymania” koryt kablowych ciąży na wieszakach. W tym przypadku należy więc wybrać takie produkty, które spełnią wymagania względem ciężkiego systemu montażowego. Na rynku dostępne są specjalne komponenty do wykorzystania przy dużych rozstawach podpór, mocowaniu systemów szerokorozpiętościowych oraz wielopoziomowym montażu standardowych systemów koryt i drabin kablowych. Na suficie betonowym polecany jest montaż wieszaków z użyciem kotew śrubowych, na konstrukcjach stalowych zaś wykonanie mocowania zaciskowego wieszaków za pomocą różnych zacisków mocujących, prostopadle lub równolegle. W przypadku trudnego przebiegu trasy przez kąty czy narożniki pomieszczenia sugeruje się natomiast zastosowanie adaptera, czasami też pomocna będzie głowica regulowana o 90°. Niezbędne przy montażu koryt kablowych mogą okazać się również systemy zacisków mocujących, które pozwalają na skrócenie czasu poświęconego na instalację. Zakres oferowanych obciążeń obejmuje zarówno lekkie kątowniki zaciskowe, jak i ciężkie zaciski mocujące. Niektóre elementy pozwalają na wykonywanie trwałych połączeń bez wiercenia lub spawania. Zastosowanie zacisków mocujących jest możliwe m.in. na poziomo i ukośnie ustawionych konstrukcjach stalowych (za pomocą kątowników zaciskowych).
Fot.6. Twarde PVC jest materiałem niepalnym oraz odpornym na proces starzenia się pod wpływem promieni UV.Pomocne przy instalacji wiązek przewodów lub korytek kablowych będą nowoczesne obejmy zbiorcze z tworzywa, których użycie przyspieszy prace instalacyjne (dzięki natryskiwanym osobno elementom mocującym). Mocowanie może odbywać się na wiele sposobów: za pomocą osadzaka gazowego, gwoździ i kołków wbijanych kub śrub i kołków z tworzywa. Dzięki zatrzaśnięciu obejmy zbiorczej na elemencie mocującym nie ma potrzeby manipulowania młotkiem czy śrubokrętem wewnątrz obejmy. Obejmy zbiorcze można ponadto połączyć szeregowo, jedna nad drugą lub tylnymi stronami, bez konieczności wiercenia dodatkowych otworów, za to z możliwością rozszerzenia systemu w każdej chwili. Obejmy dostępne są w wersji do zamontowania na ścianie lub nad sufitami podwieszanymi na drogach pożarowych i ewakuacyjnych (w wersji nie podtrzymującej palenie).
Fot. 7. Uchwyt typu „quick” nadają się do różnych typów szybkich prac montażowych - do zamocowania zarówno rurek, jak również kabli i przewodów.Wartym zauważenia jest rozwiązanie do montażu systemów koryt kablowych podtrzymywanych prętami gwintowanymi, opierający się na konstrukcji, którą w skrócie można opisać „wepchnij-zamontuj”. Dzięki niej system może być stosowany także w przypadku lekko uszkodzonych gwintów oraz mniejszych zadziorów na prętach. Szacuje się, że czas montażu gwintowanego pręta do mocowania trasy kablowej można w tym przypadku skrócić nawet do 52%. W skład instalacji wchodzą m.in. nakrętki umożliwiające bardzo szybki montaż w dowolnym punkcie na gwintowanym pręcie. Nakrętkę wystarczy otworzyć, następnie przekręcić, zamknąć i dokręcić kluczem. Do zamocowania korytka siatkowego posłuży zaś inny komponent systemu, a mianowicie specjalny zacisk, którego wykorzystanie nie będzie wiązało się z użyciem specjalistycznych narzędzi. Wystarczy położyć koryto na kształtowniku i w wybranym miejscu umieścić zacisk, ścisnąć i wsunąć na miejsce.
Fot. 8. Przykład połączenia zalet kanału kablowego i rury instalacyjnej. System ten umożliwia estetyczną i bezpieczną instalację natynkową (sufitową i naścienną) najróżniejszych kabli w jednej rurce.Na rynku pojawiła się również inteligentna kombinacja klasycznych instalacji rurowych oraz otwartego systemu układania przewodów zbudowany z elementów rurowych. Są one wyposażone w pokrywę, która zamyka się automatycznie przy obrocie w uchwycie. Jak to działa? Rurki należy wcisnąć w specjalne uchwyty, komponenty systemu, następnie ułożyć w otwartych rurkach przewody i obrócić elementy do tyłu – pokrywa zamyka się automatycznie. Przejścia i zmiany kierunków tras kablowych z łatwością zrealizujemy za pomocą dostępnych łączówek, trójników i łuków, które można dopasować już po zakończeniu instalacji. Niedokładności przy docinaniu mogą zrekompensować kształtki, które następnie otworzymy w dowolnej chwili, np. w razie konieczności wymiany przewodów. Tego rodzaju system polecany jest szczególnie w przypadku instalacji natynkowych – zapewnia ochronę przez zabrudzeniami, kurzem czy uszkodzeniami mechanicznymi.
Fot. 9. Połączenie łukowe zrealizowane przez elementy rurowe do szybkiego montażu. Wystarczy nałożyć część spodnią kształtki, jej pokrywę, zatrzasnąć - i gotowe!Interesującym rozwiązaniem jest z pewnością inny system koryt kablowych z twardego PVC, przeznaczonych do stosowania szczególnie w miejscach narażonych na działanie niekorzystnych czynników atmosferycznych czy też na kontakt z substancjami chemicznie aktywnymi. Pokrywy tego rodzaju kanałów są bardzo gładkie, w związku z czym ich montaż jest bezpieczny w odróżnieniu od pokryw blaszanych. Przy otwartym korycie pokrywa może być zawieszona u jego krawędzi, co ułatwia układanie kabli. Warto zwrócić uwagę również na rozwiązanie końcówki segmentu koryta, która może być zastosowana m.in. do połączenia dwóch odcinków koryta o różnych przekrojach. Zastosowanie segmentów narożnych o tak dobranym łuku, by promień wygięcia kabla nie był za mały, ochroni go z kolei przed uszkodzeniami. Wybierać możemy spośród elementów o kącie wklęsłym (elementy kątowe wznoszące) oraz wypukłym (elementy kątowe opadające) lub z zakrętów płaskich służących do kierowania trasą kablową. Oczywiście, systemy koryt z twardego PVC dostępne są wraz z całym dodatkowym oprzyrządowaniem służącym szybkiej i bezpiecznej instalacji. Wsporniki poziome są przystosowane do montażu bezpośrednio na ścianie za pomocą śrub montażowych lub słupków stropowych (profili U, pod warunkiem, że ich długość nie przekracza 0,5 m). Przy znacznych obciążeniach zamiast standardowych wsporników poleca się zastosowanie szpilek ze stali szlachetnej. Montaż profili U będzie jeszcze bardziej prosty, jeśli użyjemy do tego celu obejmy montażowej do sufitów pochyłych, które umożliwiają regulację kąta nachylenia kanału. Niektóre rodzaje wsporników uniwersalnych z kolei umożliwiają zamontowanie koryta w pewnej odległości od ściany. Wsporniki podwieszane są montowane do sufitu za pomocą prętów gwintowanych wkręcanych bezpośrednio w sufit w kołki z gwintem wewnętrznym. Ciekawym rozwiązaniem towarzyszącym korytom z PVC są również szyny montażowe umożliwiające podparcie kanału, gdy na jego montaż przeznaczono mało miejsca lub w przypadku nierówności podłoża.
Fot. 10. W miejscach, w których przenoszone będą większe obciążenia, zastosować należy specjalne elementy montażowe.
Przemysław GłogowskiUsprawnienia konstrukcyjne elementów wsporczych na tle innowacyjnych rozwiązań koryt kablowych
Wydawałoby się, że systemy montażowe do mocowania koryt oraz drabin kablowych osiągnęły pewien etap konstrukcyjny, na którym nie widać dalszych możliwości rozwoju tych produktów. Dla wielu jest to tylko element wsporczy, dla producenta - ważne ogniwo w całym systemie prowadzenia tras kablowych, ponieważ w głównym stopniu odpowiada za sposób prowadzenia trasy kablowej i istotnie wpływa na maksymalną obciążalność systemu. Wydaje się, że nic nie można już wymyślić, systemy te są na tym etapie optymalne. Jednak podobnie myślano jakiś czas temu o korytach kablowych, a tymczasem po okresie przestoju powstały i wciąż powstają innowacyjne rozwiązania w tym temacie. Niektóre z nich, typu Magic, opatentowane na rynku europejskim, poprzez specjalną konstrukcję zintegrowanego łącznika zwiększają szybkość montażu tras kablowych dwu-, trzykrotnie. Nowe konstrukcje Magic wprowadzają nas w nowy świat całkowicie zaklikiwalnych tras kablowych, gdzie wszystkie połączenia, kształtki, akcesoria montażowe montuje się wyłącznie poprzez zaklikiwanie - niemal jak klocki Lego. Czy to jest również przyszłość systemów montażowych? O tym na pewno bardzo szybko się przekonamy. Już teraz wybrani producenci posiadają rozwiązania umożliwiające zaklikiwany montaż koryta kablowego do wspornika, to już pierwszy krok. Co dalej? Przyjdzie nam jeszcze poczekać, być może już na kolejnych targach Light & Building 2014 we Frankfurcie ujrzymy nowe rewolucyjne rozwiązania, które wskażą drogą, którą podąży rynek metalowych tras kablowych.
Iwona Bortniczuk
Na podstawie materiałów firm:
AEM, OBO Bettermann Polska, ERICO