Opaski kablowe są nieocenione przy spinaniu i łączeniu w wiązki kabli, przewodów, rurek czy też tabliczek identyfikacyjnych. Oferta rynkowa w zakresie opasek jest bardzo obszerna, stąd też wybrać możemy pomiędzy modelami o rożnym materiale wykonania, a także odmiennych kształtach i rozwiązaniach konstrukcyjnych.

Fot. 1 Jako materiał wykonania opasek niejednokrotnie uwzględnia się odmiany nylonu odpornego na działanie wysokich temperatur. Tym sposobem opaski zachowują swoje właściwości w temperaturze do 130°C.Fot. 1 Jako materiał wykonania opasek niejednokrotnie uwzględnia się odmiany nylonu odpornego na działanie wysokich temperatur. Tym sposobem opaski zachowują swoje właściwości w temperaturze do 130°C.

Tworzyw sztucznych jest wiele

Poliamid stanowi podstawowe tworzywo sztuczne, z którego produkuje się opaski. O szerokim spektrum zastosowania tego materiału, decydują takie cechy jak: wytrzymałość mechaniczna, dobre właściwości ślizgowe oraz odporność na uderzenia. Podkreśla się również odporność chemiczną oraz zdolność tłumienia drgań. Nie bez znaczenia pozostaje prosta obróbka. Zwróćmy uwagę na wiele gatunków poliamidów, uwzględniających zarówno rożne typy budowy chemicznej jak i metody otrzymywania. Do najważniejszych z nich należą: PA 4.6, PA 6, PA 6.6, PA 11 i PA 12. Indeks cyfrowy określa metodę otrzymywania polimeru oraz ilość atomów węgla w łańcuchu substancji wejściowej w procesie polimeryzacji.

Standardowy poliamid sprawdza się w temperaturach z zakresu od -40°C do 85°C oraz, w przypadku ekspozycji krótkotrwałej, do 105°C (przez 500 h). Poliamidy, poprzez wzbogacanie o specjalne dodatki, mogą również pracować w temperaturach od -40°C do 105°C. W przypadku ekspozycji krótkotrwałej maksymalna temperatura może wynosić wtedy do 145°C (500 h). Są również oferowane opaski wykonane z poliamidu o dużej odporności na udary mechaniczne.

Polipropylen w temperaturze pokojowej jest odporny na chemikalia. W tych warunkach substancja ta cechuje się całkowitą odpornością na działanie kwasów, zasad, soli a także rozpuszczalników organicznych. Silne utleniacze, takie jak kwas siarkowy lub azotowy, zasady bielące oraz ciecze niepolarne (benzen, czterochlorek węgla, chlorek metylu) są groźne dla polipropylenu. Mówi się również, że długotrwały kontakt z miedzią niszczy polipropylen. Materiał ten jest palny, bezbarwny, bezwonny oraz odporny na działanie wody. Opaski polipropylenowe uwzględnia się w temperaturach od -40°C do 115°C.

Fot. 2 Opaski ząbkowane zewnętrznie oferują dużą wytrzymałość na rozciąganie, małą siłę zaciągania oraz gładką powierzchnię od strony izolacji przewodu, minimalizującą ryzyko uszkodzenia.Fot. 2 Opaski ząbkowane zewnętrznie oferują dużą wytrzymałość na rozciąganie, małą siłę zaciągania oraz gładką powierzchnię od strony izolacji przewodu, minimalizującą ryzyko uszkodzenia.

Tworzywa do zadań specjalnych

Opaski niejednokrotnie wykonuje się z poliamidu 6.6, wzbogaconego dodatkowymi stabilizatorami. Tym sposobem zyskamy odporność na działanie czynników atmosferycznych, łącznie z promieniowaniem słonecznym. Podkreśla się również odporność na działanie promieniowania UV. Wiele produktów nie zawiera halogenów. Przy spalaniu nie są wydzielane gazowe pochodne halogenów, do których jest zaliczany chociażby chlorowodór. Opaski tego typu stosuje się z kablami bezhalogenowymi, czyli wszędzie tam, gdzie jest konieczne zapewnienie możliwości ucieczki ze strefy pożaru, eliminując ryzyko zatrucia szkodliwymi oparami lub gazami. Produkty tego typu nie podtrzymują płomienia.

Materiał wykonania opasek stanowi również poliuretan. Poliuretany są polimerami łatwiej topliwymi od poliamidów. Tym sposobem przetwarzanie substancji jest prostsze. Warto podkreślić natomiast niższą, w porównaniu z poliamidami, wytrzymałość na działanie czynników mechanicznych. Opaska wykonana z poliuretanu cechuje się dobrą odpornością na działanie promieni UV i skrajnych warunków atmosferycznych. Jest możliwe używanie elementów poliuretanowych w temperaturze poniżej -40°C.

Opaski kablowe o większej odporności na chemikalia oraz wysokie temperatury, osiągające 150°C, niejednokrotnie wykonuje się z substancji takiej jak etylen/tetrafluoroetylen (ETFE). Modele przeznaczone do zastosowań wysokotemperaturowych (do 240°C) są produkowane również z polieteroeteroketonu (PEEK). Materiał ten, oprócz odporności na działanie wysokiej temperatury, ma wiele innych zalet. Na uwagę zasługuje bowiem najwyższa wytrzymałość na ścieranie, w porównaniu z innymi tworzywami o wysokiej wydajności, a także stabilność wymiarowa, dobra ciągliwość oraz odporność na promieniowanie UV. Podkreśla się przy tym odporność na działanie substancji chemicznych i hydrolizę. Polieteroeteroketon ma niski termiczny współczynnik rozszerzalności. Warto podkreślić niską palność i niewielki poziom wydzielania dymu podczas spalania.

Klasycznie, z ząbkowaniem wewnętrznym

W nowoczesnych opaskach ząbkowanych wewnętrznie należy podkreślić przede wszystkim specjalnie zaprojektowaną główkę. Dobra opaska powinna cechować się dużą wytrzymałością na rozciąganie oraz małą siłą zaciągania. Istotny pozostaje szybki montaż, dzięki zintegrowanemu zatrzaskowi nylonowemu. Opaska jest więc pewnie blokowana. Zaokrąglona, płaska, podniesiona końcówka, zabezpiecza sąsiednie przewody przed uszkodzeniem. Przewiduje się również specjalną konstrukcję zatrzasku, który chroni opaskę przez wyślizgnięciem przy montażu. Zastosować można modele przeznaczone do prowadzenia równoległego. Co zyskujemy stosując opaski tego typu? Dzięki podwójnej główce jest możliwe wiązanie dwóch przewodów. Z opaski tworzona jest ósemka.

Opaska rozpinalna typu Speedy-Tie do wielokrotnego użytku. Opatentowany zamek „Speedy-Click” umożliwia szybkie zwalnianie opaski, a jednocześnie zapewnia możliwość obciążenia opaski do 88 N (ok. 90 kg). Niewykorzystany koniec opaski można łatwo włożyć w uchwyt w główce tak, aby nie przeszkadzał.Opaska rozpinalna typu Speedy-Tie do wielokrotnego użytku. Opatentowany zamek „Speedy-Click” umożliwia szybkie zwalnianie opaski, a jednocześnie zapewnia możliwość obciążenia opaski do 88 N (ok. 90 kg). Niewykorzystany koniec opaski można łatwo włożyć w uchwyt w główce tak, aby nie przeszkadzał

Na rynku są oferowane modele przeznaczone do mocowania węży. W konstrukcji opasek tego typu niejednokrotnie przewiduje się wyprofilowaną główkę. To właśnie dzięki niej jest zapewniony równy docisk opaski na powierzchni okrągłej. Istotną rolę odgrywają przy tym specjalne wąsy, odpowiedzialne za szczelność w obszarze główki. Wąż jest zatem zabezpieczony zarówno przed wilgocią jak i pyłem.

Producenci oferują opaski zaprojektowane z myślą o branży opakowaniowej. W rozwiązaniach tego typu pierwsza pętla zamyka lub zabezpiecza worek, zaś druga, może być użyta jako uchwyt. Niejednokrotnie przewiduje się specjalne zęby, które mają za zadanie zabezpieczenie przed zsunięciem opaski z worka, a co za tym idzie, wysypaniem jego zawartości. W niektórych modelach przewidziano uchwyt do mocowania wolnej końcówki opaski.

Paweł Petykiewicz HellermannTyton GmbHPaweł Petykiewicz
HellermannTyton GmbH

Dlaczego warto stosować profesjonalne akcesoria do grupowania i mocowania kabli i przewodów?

Rozpoczynając pracę w HellermannTyton moja wiedza na temat opasek kablowych była zbliżona do wiedzy większości polskich użytkowników. Ot, kawałek plastiku do związania przewodów. Jednak im bardziej zagłębiałem się w temat, tym bardziej zdawałem sobie sprawę jak bardzo się myliłem na początku. Otóż zarówno konstrukcja, jak też stosowane do produkcji materiały powodują, że występuje bardzo dużo rodzajów opasek, które stosuje się w różnorodnych zastosowaniach. Różne materiały pozwalają nam uzyskać różnorodne właściwości opasek np. odporność na promieniowanie UV, wysoką lub niską temperaturę, agresywne środowisko itp. Zastosowanie opaski kablowej, wykonanej z odpowiedniego do warunków pracy materiału, przedłuża znacząco czas jej użytkowania.

Podobnie jest z konstrukcją opasek. Opaski z ząbkowaniem zewnętrznym zabezpieczają izolacje wiązanych przewodów, opaski rozpinalne pozwalają na wielokrotne zapinanie i rozpinanie tej samej opaski, a opaski mocujące pozwalają na jednoczesne związanie wiązki przewodów i jej zamocowanie do różnych elementów konstrukcyjnych.

Zatem stosowanie profesjonalnych akcesoriów do wiązania i mocowania przewodów i kabli znacznie ułatwia i przyspiesza czas montażu oraz podwyższa jakość wykonania i wydłuża czas bezawaryjnej pracy produktu.

Z ząbkami zewnętrznymi, bez ząbków, wielokrotnego użycia

Niektóre modele opasek kablowych, ząbkowanych zewnętrznie, wyposażono w główkę przekręconą o 90°. Jakie są zalety takiego rozwiązania? Przede wszystkim jest istotne łatwe przewlekanie taśmy przez główkę, a także lepsze przyleganie do wiązki czy też do węża. W niektórych modelach przewidziano zwiększoną wytrzymałość na zrywanie. Odpowiednia szerokość opaski minimalizuje ryzyko uszkodzenia przewodu. Zastosować można modele o zakrzywionym kształcie główki.

Fot. 4 W opaskach istotne pozostaje łatwe przewlekanie taśmy przez główkę a także lepsze przyleganie do wiązki czy też do węża. W niektórych modelach przewidziano zwiększoną wytrzymałość na zrywanie.Fot. 4 W opaskach istotne pozostaje łatwe przewlekanie taśmy przez główkę a także lepsze przyleganie do wiązki czy też do węża. W niektórych modelach przewidziano zwiększoną wytrzymałość na zrywanie.

Opaski rozpinane cechują się dużą wytrzymałością na rozciąganie. Główka opaski niejednokrotnie jest wyposażona w dodatkowe ucho powrotne. Stąd też mamy pewność, że opaska nie rozepnie się przypadkowo. W niektórych modelach przewidziano specjalny mechanizm zamka, który pozwala na rozpinanie opaski jedną ręką.

Opaski rzepowe sprawdzają się podczas mocowania przewodów sygnałowych i światłowodowych. Niejednokrotnie produkty tego typu uwzględnia się w biurach. Elementy te są bezodpadowe, a przy montażu, nie wymagają użycia narzędzi. Na uwagę zasługuje również odporność na korozję i starzenie oraz łatwe rozpinanie.

Modele z zamkiem bolcowym zapewniają dobry docisk na całej powierzchni połączenia. Konstrukcja niektórych rozwiązań przewiduje gładką taśmę. Jest ona blokowana przez wtłaczany bolec, wzmacniany włóknem szklanym. Producenci oferują opaski o określonej długości oraz taśmy ciągłe.

Zastosować możemy opaski z oddzielną główką i przekładką dystansową. Takie rozwiązanie zapewni nam odseparowanie mocowanego przewodu lub kabla od elementu nośnego. Zabezpieczona jest więc izolacja przewodu, na przykład przed działaniem czynników mechanicznych.

Jarosław Sikora Borpetrol-Boroniec Sp. J.Jarosław Sikora
Borpetrol-Boroniec Sp. J.

Jakie czynniki należy brać pod uwagę przy wyborze opasek kablowych?

Jeśli chodzi o względy praktyczne, to każdy z użytkowników, podczas wyboru odpowiedniej opaski kablowej kieruję się prostym kryterium wytrzymałości na zerwanie oraz maksymalnej średnicy jaką można przy pomocy danej opaski objęć/spiąć. Przy fachowym wyborze opasek kablowych, nazywanych w praktyce także Trytytkami, należy wziąć pod uwagę kilka dodatkowych czynników, których nie widać na pierwszy rzut oka. Przede wszystkim istotny jest materiał wykonania. Dużym uznaniem cieszą się Trytytki wykonane z poliamidu (nylonu).

Nie bez znaczenia pozostaje również działanie wilgoci. Produkty wytworzone z nylonu są jak „gąbka”, tzn. potrafią zarówno absorbować wodę, jak i ją wydalać do środowiska. Właściwości nylonu mogą zmieniać się zależnie od stopnia zawartości wody w tworzywie, a tym samym w wykonanym z niego produkcie. Dlatego przy odpowiednim manipulowaniu czynnikami zewnętrznymi można doprowadzić opaski kablowe do stanu od rozciągliwości do łamliwości.

Należy również zwrócić uwagę na temperaturę pracy opaski. Stąd też zastosowanie znajdują odmiany nylonu odpornego na działanie wysokich temperatur potrafią zachowywać swoje właściwości w temperaturze do 130°C.

Przy wyborze istotny pozostaje również wpływ światła słonecznego. Nylon zawierający stabilizator UV zachowuje swoje właściwości, w tym odporność na zerwanie, nawet po 1500 godzinach ekspozycji. Zastosowanie opasek UV-odpornych wydłuża ich żywotność nawet do 10 lat.

Nowoczesne Trytytki są produkowane z tworzywa zgodnego z klasyfikacją V2: UL 94, co oznacza, że tworzywo nie podtrzymuje płomienia oraz jest samogasnące w ciągu 30 sekund. Oznacza to, że ewentualne źródło ognia nie rozprzestrzenia się samoczynnie. Takie Trytytki są produkowane m.in. przez włoską firmę SapiSelco, której produkty na rynku polskim oferuje Borpetrol. Dzięki tej współpracy w naszej ofercie znalazły się m.in. specjalistyczne opaski kablowe wykrywane przez detektor metali, opaski w kolorach innych niż podstawowy (biały) i czarny, a także opaski z metalową zapadką.

Co jeszcze

Przydatne rozwiązanie stanowią opaski przeznaczone do dużych obciążeń. Kluczowe miejsce zajmuje mocny uchwyt wiązki. Niejednokrotnie jest on uzyskany dzięki rowkom umieszczonym po wewnętrznej stronie główki. Zagięty język zapewnia łatwe wprowadzanie opaski do główki.

W razie potrzeby zastosujmy modele opasek przeznaczone do pracy w trudnych warunkach. Przydatne rozwiązanie stanowi specjalny mechanizm zaginania. To właśnie dzięki niemu zyskuje się zabezpieczenie przed luzowaniem opaski pod wpływem wibracji.

Producenci oferują opaski zaprojektowane z myślą o przewodach specjalistycznych oraz skomplikowanych systemach kablowych. Zastosowanie takiego rozwiązania pozwala na spinanie i pozycjonowanie przewodów, w tym, światłowodowych. Możemy odseparować od siebie kable przeznaczone do transmisji danych, zasilające, video, alarmowe itp., zarówno w poziomych jak i pionowych trasach kablowych. Specjalny mechanizm samoregulacyjny zapewni ochronę przed nadmierną siłą zacisku. W opaskach tego typu wyeliminowano ostre krawędzie.

Fot. 5 Opaski MBT ze stali nierdzewnej posiadają opatentowany system zamka kulkowego umożliwiający zablokowanie opaski w dowolnym miejscu na całej swojej długości. Do opasek stalowych są oferowane elastyczne profile ochronne w celu zabezpieczenia wiązanych kabli przed uszkodzeniem opaską.Fot. 5 Opaski MBT ze stali nierdzewnej posiadają opatentowany system zamka kulkowego umożliwiający zablokowanie opaski w dowolnym miejscu na całej swojej długości. Do opasek stalowych są oferowane elastyczne profile ochronne w celu zabezpieczenia wiązanych kabli przed uszkodzeniem opaską.

Na rynku są oferowane opaski tekstylne, szczególnie przydatne w aplikacjach, gdzie wymaga się częstego rozpinania obwodów. Nacięta głowica zapewni szybki i łatwy montaż.

Nabyć można opaski zaprojektowane z myślą o instalacjach alarmowych. Stąd też w elementach tego typu płaska główka pozwala na wiązanie kabli, które będą przeciągane przez rury lub przepusty. Produkty tego typu są szczególnie przydatne przy prefabrykacji rozdzielnic. Zaokrąglone kształty ochronią ręce przed skaleczeniami oraz uszkodzeniami izolacji innych wiązek prowadzonych równolegle.

Również ze stali

Opaski metalowe są produkowane najczęściej ze stali nierdzewnej typu: MLT, 304 (typ C9), oraz typu 201 (typ C2). Stal nierdzewną cechuje odporność na działanie wysokiej temperatury a także lśniący połysk.

Modele kwasoodporne bazują natomiast na stali kwasoodpornej typu 316. Stal ta jest odporna na korozję, ciepło oraz odkształcenia, no i oczywiście działanie substancji chemicznych i korozji. Nabyć można modele opasek ze stalą pokrytą poliamidem lub poliestrem. Zaletą takiego rozwiązania jest nie tylko większa ochrona przed działaniem korozji, ale również komfortowy montaż oraz gładkie krawędzie. Poliester dodatkowo zapewnia komfort montażu przy niskich temperaturach, chroniąc mocowany element.

Ze stali nierdzewnej nabyć możemy modele opasek wielokrotnego użycia. Produkty tego typu znajdują zastosowanie w miejscach, gdzie występują najtrudniejsze warunki. Wynika to przede wszystkim z wytrzymałości stali i jej odporności na ogień. Zastosowanie opasek metalowych niejednokrotnie obejmuje instalacje odpowiedzialne za utrzymywanie kabli podczas pożaru, celem ochrony wyjść ewakuacyjnych. Przydatne rozwiązanie stanowi samozatrzaskowy zamek kulkowy, dzięki któremu montaż nie wymaga używania dodatkowych narzędzi. Podczas zaciskania wystarczy wsunąć koniec taśmy w zamek a następnie ją dociągnąć. Zabezpieczenie przed wysunięciem zapewnia samoczynne blokowanie taśmy.

Zastosować możemy opaski o podwójnym przeplocie. Tym sposobem zyskamy dwukrotne opasanie elementu taśmą, poprzez dwukrotny przeplot przez główkę. Jako zalety takiego rozwiązania należy wymienić dużą wytrzymałość na rozciąganie. Bardzo często przewiduje się główkę z zamkiem z dwoma kulkami.

Producenci oferują specjalne taśmy nabywane w metrach. Jest więc możliwe dostosowanie odcinka taśmy do konkretnych wymagań, tym samym, ograniczając ilość odpadów. Taśmy współpracują ze specjalnymi klamrami, które również są wykonane ze stali nierdzewnej. Specjalne uchwyty skręcane pozwolą na montaż taśmy bez narzędzi. Taśmy mogą być pokryte nylonem.

Zwróćmy również uwagę na profile ochronne do opasek stalowych. Podstawę w tym zakresie stanowią materiały bezhalogenowe o dużej elastyczności. Gładka powierzchnia ma za zadanie zabezpieczanie kabla przed uszkodzeniem, do którego może dojść podczas mocowania. Zyskujemy również ochronę przed przetarciem a także uderzeniami i wibracjami. Dzięki zastosowaniu systemu nie otwieranego zamka kulkowego jest możliwe zablokowanie opaski w dowolnym miejscu na całej jej długości.

Oferta w zakresie opasek kablowych jest bardzo obszerna. Dostępne na rynku produkty nabyć możemy z uwzględnieniem rodzaju i przekroju wiązanych kabli. Pamiętajmy o wyborze odpowiedniej opaski w zależności od warunków zewnętrznych. W razie potrzeby zastosować możemy produkty odporne na działanie oleju, benzyny, rozpuszczalników a nawet kwasów. Interesujące rozwiązanie stanowią opaski mocujące. To właśnie dzięki nim zyskamy możliwość mocowania przewodów bez specjalnej konstrukcji. Z pewnością estetykę i komfort montażu instalacji zapewnią opaski z tabliczkami identyfikacyjnymi. Możemy więc na opasce umieścić dane o obwodzie. Warto zwrócić uwagę na opaski kolorowe. Tym sposobem zyskamy możliwość identyfikacji konkretnych grup obwodów za pomocą odpowiednich barw.

Roman Jezierski