Solidarni z UKRAINĄ!

Zarówno pod względem ekologicznym, jak i ekonomicznym, stosowanie układów sterowania światłem jest bardzo uzasadnione. Dzięki niemu bez rezygnacji z wygody i bezpieczeństwa, jakie daje oświetlenie otoczenia np. po zmroku, można osiągnąć spore oszczędności, a przy tym zadbać o środowisko. Jednym z najważniejszych elementów takich układów jest przekaźnik (wyłącznik, automat) zmierzchowy. Gdzie należy go zamontować?

Fot. ADOBE STOCK © Milan Noga recoFot. ADOBE STOCK © Milan Noga reco

Przekaźnik zmierzchowy – kilka słów o samym urządzeniu

Przekaźnik zmierzchowy to rodzaj programatora, którego zadaniem jest włączanie i wyłączanie oświetlenia w sposób automatyczny, z uwzględnieniem pory dnia o niskim natężeniu światła słonecznego. Działanie urządzenia oparte jest o fotorezystor, który wychwytuje zmiany w poziomie oświetlenia. Gdy jego natężenie spada, wzrasta rezystancja, uruchamiając przerzutnik i układ.
Przekaźniki zmierzchowe znajdują zastosowanie zarówno na terenach prywatnych i parkingach, jak i na ulicach, placach czy na obszarach przemysłowych. Sterują oświetleniem ścieżek, ogrodów i innych wyznaczonych obszarów roboczych, a także współpracują z systemami bezpieczeństwa. W zależności od potrzeb, mogą być montowane na słupach, na ścianach, przy gruncie lub np. na schodach. Większość tego typu urządzeń wyposażona została w możliwość wprowadzania ustawień użytkowników za pomocą potencjometru, a także w układ opóźniający załączenie i wyłączenie oświetlenia, co ogranicza wpływ zakłóceń na pracę przekaźnika, w tym m.in. wyładowań atmosferycznych. Co istotne, skierowanie urządzenia w stronę zachodnią dodatkowo opóźni działanie wyłącznika, a jeśli ustawiony zostanie po stronie wschodniej, szybciej nastąpi jego załączenie. Warto wiedzieć, że do światła ledowego (a także do świetlówek energooszczędnych) dedykowany jest specjalny przekaźnik, wyposażony w element przełączający, który gwarantuje poprawną pracę przy impulsach prądowych do 160 A /20 ms. Włącznik tego typu posiada także dodatkowe elementy odpowiadające za gaszenie przepięć. Wybór właściwego automatu jest w tym wypadku bardzo ważny, bowiem oświetlenie LED, pomimo swojej energooszczędności, generuje silne udary prądowe w momencie załączenia, które niszczą klasyczne przekaźniki.
Oczywiście, przekaźnik reaguje na natężenie naturalnego światła. Trzeba zatem zamontować go w takim miejscu, aby światło to docierało do urządzenia. Miejsce montażu przekaźnika może być różne, w zależności od jego typu, a także obszaru, który ma zostać objęty oświetleniem. W ogólnej typologii rozróżnia się wyłączniki zmierzchowe na szynę oraz wyłączniki zmierzchowe do puszki.

Rys. 1. Wyłącznik zmierzchowy FINDER w zestawie z czujnikiem natężenia oświetlenia.Rys. 1. Wyłącznik zmierzchowy FINDER w zestawie z czujnikiem natężenia oświetlenia.

Wyłączniki zmierzchowe montowane na szynę i do puszki

Szyna montażowa DIN umożliwia bardzo dokładne umieszczenie automatyki na ścianie bądź w szafie przekaźnikowej. Urządzenia przeznaczone do montażu na szynie posiadają specjalne rowki, które poprzez wcisk (klik) umieszczane są na listwie. Urządzenia osadzone są stabilnie, możliwe jest jedynie ich przesuwanie. Na tego typu automaty nie wpływają czynniki zewnętrzne, w tym wilgoć.
Część aparatów reagujących na natężenie promieni słonecznych umieszczone jest w zewnętrznej puszce (w tzw. sondzie). Sondę należy zamontować w takim miejscu, które ma stały dostęp do światła dziennego. Długość przewodu przyłączeniowego sondy wynosi od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów, a jej wybór zależy od preferencji użytkownika.
Tego typu przekaźniki powinny być zainstalowane w sposób hermetyczny, który sprawi m.in., że nie będą narażone na działanie wilgoci. Zalecany stopień szczelności wynosi IP65.

Przekaźniki zmierzchowe z czujnikiem bądź zegarem

Przekaźnik zmierzchowy z czujnikiem montowany jest do podłoża za pomocą wkrętów. Dla ochrony przed czynnikami zewnętrznymi nakłada się na niego pokrywę z silikonową uszczelką. Dodatkowe uszczelnienie zapewnia kołnierz wyłącznika. Automat wyposażony jest także w czujnik światłoczuły, który steruje oświetleniem w zależności od intensywności światła dziennego. Te wyłączniki, które wyposażone są w zegar, posiadają większy zakres i łatwość sterowania ich pracą. Zegary pozwalają m.in. ustanowić tzw. czas udostępniania, czyli porę dnia, od której następuje pomiar światła dziennego. Zarówno włączenie jak i wyłączenie oświetlenia może wynikać albo z przekroczenia granicy natężenia, albo ze względu na to, że upłynął zadany urządzeniu czas udostępniania. Dzięki temu użytkownik może dostosować czas oświetlenia do stylu życia i np. czasu pracy. Możliwe jest wprowadzenie ustawień w zakresie dobowym, tygodniowym i rocznym.
W tego typu urządzeniach czujnik reagujący na zmianę światła najczęściej montowany jest w zewnętrznej puszce z sondą.

Przekaźników zmierzchowe - dodatkowe możliwości

Wiele przekaźników zmierzchowych dedykowanych do lamp ledowych doskonale współpracuje z inteligentnymi sterownikami schodowymi i oświetlającymi ciągi komunikacyjne. Jest to możliwe w urządzeniach posiadających wyjście bezpotencjałowe. Sterownik tego typu zapala kolejne lampy LED i po ustalonym czasie po kolei je gasi. Zazwyczaj wyposażony jest w kilka lub kilkanaście parametrów konfiguracyjnych. Na rynku znaleźć można także sterowniki z wbudowanym przekaźnikiem zmierzchowym. Tego typu urządzenia najczęściej montowane są na szynie DIN (TS-35).

Damian Żabicki



x