W codziennej pracy elektryka dokładność i powtarzalność pomiarów mają kluczowe znaczenie. To od nich zależy nie tylko poprawność sporządzonych protokołów, lecz także bezpieczeństwo użytkowników instalacji, odpowiedzialność zawodowa wykonawcy oraz jego wiarygodność wobec inwestora, inspektora czy ubezpieczyciela. Jednym z podstawowych elementów, który zapewnia rzetelność wyników pomiarowych, jest regularne wzorcowanie mierników.

Dlaczego wzorcowanie nie jest formalnością?

Aktualne świadectwo wzorcowania jest jedynym dokumentem potwierdzającym właściwości metrologiczne przyrządu pomiarowego. Dzięki wzorcowaniu jesteśmy w stanie określić stan metrologiczny naszego przyrządu. Jednocześnie żadna z osób czy instytucji, która żąda udowodnienia sprawności użytego do pomiarów przyrządu, nie będzie mogła podważyć wyników pomiaru oraz rzetelności osoby go wykonującej. Aktualne świadectwo wzorcowania używanego do pomiarów miernika powinno być więc jednym z priorytetów dla każdego profesjonalnego i odpowiedzialnego elektryka.

Na podstawie świadectwa znamy poprawki (błędy), które możemy uwzględnić w naszej procedurze pomiarowej. Podczas pomiarów mamy możliwość dodać, w formie poprawek do wyników pomiarowych, błędy naszego miernika. Wiadomo, że badania należy wykonywać z możliwie jak największą dokładnością. Jest to szczególnie ważne w pomiarach skrajnych wartości – bardzo małych albo bardzo dużych.

Wymogi prawne dotyczące wzorcowania

W bardzo wielu przypadkach wzorcowanie mierników jest konieczne i wymagają tego normy. Przepisy dotyczące konieczności oraz częstotliwości wzorcowania mierników są silnie uzależnione od obszaru branży. Najszerzej można określić obowiązki prawne następująco:

• W przypadku firm posiadających wdrożoną normę ISO, zgodnie z normą EN ISO 9001:2015 urządzenia pomiarowe należy sprawdzać w ustalonych odstępach czasu lub przed użyciem z zachowaniem spójności pomiarowej, czyli z zastosowaniem wzorców pomiarowych mających odniesienie przez nieprzerwany łańcuch porównań ze wzorcami międzynarodowymi lub państwowymi. Może zostać to zweryfikowane przez audytorów w trakcie okresowej weryfikacji zgodności systemu zarządzania jakością z wymaganiami wymienionej normy ISO.
• Norma PN-ISO 10012:2004P Systemy zarządzania pomiarami - Wymagania dotyczące procesów pomiarowych i wyposażenia pomiarowego nakłada obowiązek okresowej kontroli urządzeń służących do wykonywania pomiarów.
• W przypadku firm działających w oparciu o prawo budowlane, m.in. w branży elektrycznej, wentylacyjnej, budowlanej obowiązują: Wymagania Inspektorów, Prawo Budowlane, Art. 25; Art. 26, Zasady wiedzy technicznej, które mówią o konieczności posiadania informacji i dokumentów potwierdzających dopuszczenie do stosowania urządzeń technicznych.
• Instrukcja producenta urządzenia. Należy kierować się zaleceniami producenta danego urządzenia pomiarowego. W przypadku przyrządów pomiarowych firmy Sonel S.A jest to okres 12 miesięcy.
• W przypadku firm działających w branży elektroenergetycznej, na podstawie: PN-E-04700:1998/Az1:2000 Urządzenia i układy elektryczne w obiektach elektroenergetycznych Pkt. 3.2.5: „Przyrządy pomiarowe stosowane w badaniach powinny mieć świadectwa potwierdzające ich sprawność techniczną”.

Wzorcowanie mierników a wymagania ubezpieczycieli

Świadectwo wzorcowania jest też wymagane, jeżeli chcemy się ubezpieczyć. Przykładowa umowa ubezpieczeniowa maszyn i urządzeń od awarii informuje, że ubezpieczający zobowiązany jest między innymi do: „utrzymywania we własnym zakresie i na własny koszt zajmowanych i wykorzystywanych pomieszczeń, budynków, budowli, maszyn, urządzeń i wyposażenia oraz ich zabezpieczeń w dobrym stanie technicznym, a także podejmowania stosownych działań zapobiegawczych oraz wszelkich uzasadnionych środków ostrożności w celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia lub powiększenia się szkody”.
Potwierdzeniem dobrego stanu technicznego zabezpieczenia, o którym mowa w OWU (Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia), jest protokół badań instalacji elektrycznej. Poprawnie sporządzony protokół z badań instalacji elektrycznej wykonany miernikiem nieposiadającym aktualnego świadectwa wzorcowania nie jest podstawą do potwierdzenia dobrego staniu technicznego instalacji elektrycznej.

Wzorcujesz = zyskujesz

Z myślą o użytkownikach, którzy traktują wzorcowanie jako stały element swojej pracy, firma Sonel S.A. uruchomiła Program Regularnych Wzorcowań (PRW). Dzięki udziałowi w programie użytkownicy mierników Sonel zyskują dostęp do szeregu benefitów, w tym najważniejszego – możliwości przedłużenia gwarancji nawet do 5 lat. Decydując się na regularne wzorcowania, można liczyć na dodatkowe korzyści:

• przedłużenie gwarancji z 36 do nawet 60 miesięcy (5 lat),
• atrakcyjne rabaty na kolejne wzorcowania (do 25%),
• automatyczne powiadomienia o terminach kolejnych wzorcowań.

Jak przystąpić do Programu Regularnych Wzorcowań? To proste – wystarczy kilka kroków.

1. Kup produkt objęty programem.
2. W Panelu Klienta zarejestruj produkt i zgłoś chęć udziału w Programie – masz na to 60 dni od daty zakupu.
3. Zaakceptuj regulamin i wyraź zgodę na otrzymywanie powiadomień o kolejnym wzorcowaniu.

Program Regularnych Wzorcowań – 5 lat spokoju

Administratorzy nieruchomości w przetargach dotyczących okresowych badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej coraz częściej stawiają warunek sprawdzenia instalacji elektrycznych miernikami o potwierdzonych własnościach metrologicznych. Protokół z badań instalacji elektrycznej wykonany miernikiem nieposiadającym aktualnego świadectwa wzorcowania nie jest podstawą do potwierdzenia dobrego stanu technicznego instalacji elektrycznej. Pomiarowiec potrzebuje bowiem pewności wykonanych przez siebie pomiarów. Taką pewność ma tylko wtedy, gdy wykonuje pomiary miernikiem z aktualnym świadectwem wzorcowania.

Biorąc udział w Programie Regularnych Wzorcowań, zachowujemy pewność kalibracji posiadanego urządzenia i zawsze sprawny sprzęt nawet przez 60 miesięcy. Dzięki temu możemy pracować spokojnie i skupić się na wykonywanych pomiarach.

Dorota Kołakowska, Sonel S.A.

---