Środowisko współczesnych terenów zurbanizowanych, zwłaszcza w rejonie arterii komunikacyjnych, jest pełne zanieczyszczeń – kurzu, pyłu i spalin z poruszających się pojazdów. Sytuacja jest tym gorsza im gorszy jest stan nawierzchni drogowej i infrastruktury towarzyszącej drogom, a także stan techniczny pojazdów poruszających się po ulicach. Z pewnością w Polsce sytuacja w zakresie czystości środowiska miejskiego jest gorsza niż w miastach zachodniej Europy. Świadczą o tym proste obserwacje rodaków podróżujących po Europie.
Zanieczyszczenia oddziałują destrukcyjnie na drogowe oprawy oświetleniowe zawieszone w bezpośredniej bliskości pasów ruchu pojazdów. Dodatkowo nakłada się na to niska kultura techniczna wyrażająca się w ograniczeniu konserwacji oświetlenia do doraźnej wymiany wygasłych źródeł światła oraz brak praktyki okresowego czyszczenia i mycia opraw oświetleniowych. Powodem niewłaściwej konserwacji bywają czasami trudności w organizacji prac konserwacyjnych na zatłoczonych arteriach miejskich lub wysokie koszty pracy sprzętu umożliwiającego dostęp do opraw usytuowanych na wysokich słupach oświetleniowych.
Rys. 1. Specjalny mechanizm umożliwia pozycjonowanie lampy w odbłyśniku i szczelnie zamyka komorę źródła światłaElementami drogowej oprawy oświetleniowej najbardziej czułymi na zabrudzenia są powierzchnie odbijające odbłyśników i wewnętrzna strona kloszy oraz same źródła światła.
Zabrudzenie lub degradacja powierzchni odbłyśnika oprawy zmniejsza współczynnik odbicia światła zwiększając jego pochłanianie oraz zmienia właściwości i charakterystykę rozsyłu światłości oprawy. Zabrudzenie klosza, zwłaszcza wewnątrz oprawy, powoduje odbicie światła z powrotem do wnętrza oprawy lub pochłanianie. W wyniku zabrudzeń zmniejsza się zatem strumień świetlny wychodzący z oprawy oraz w sposób niekontrolowany i zazwyczaj niekorzystny zmienia się charakterystyka przestrzennej dystrybucji światła.
Ze wspomnianych powodów, popularnością wśród inwestorów oświetlenia drogowego cieszą się w ostatnim czasie drogowe oprawy oświetleniowe o najwyższym stopniu odporności na zabrudzenie, zwłaszcza dotyczące newralgicznych zespołów wewnętrznych oprawy mających wpływ na jej właściwości świetlne i trwałość. Odporność taką zapewnia specjalna, tzw. dwukomorowa konstrukcja oprawy.
Najwyższe wymagania inwestorów dotyczące zabezpieczenia newralgicznych podzespołów oprawy oświetlenia drogowego przed zabrudzeniem spełni najnowsza oprawa ACRON 220 opracowana i wdrożona do produkcji w zakładach ELGO Lighting Industries. Jej specjalna, dwukomorowa konstrukcja zapewnia szczelność, którą śmiało można określić mianem 2xIP66.
Rys. 2. Układ regulujący położenie źródła światła - pozycjonerPrzestrzenią wewnętrzną oprawy ACRON 220 najdokładniej chronioną przed zanieczyszczeniami jest wydzielona komora źródła światła i odbłyśnika. Tworzy ją klosz z poliwęglanu (PC) o gładkiej powierzchni lub płaska szyba ze szkła hartowanego z poliuretanowymi uszczelkami wylanymi na krawędzi, zespolone mechanicznie z jednoczęściowym odbłyśnikiem tłoczonym z aluminium o wysokiej czystości. Szczelne połączenie tych dwóch podzespołów wykonane jest fabrycznie i nie jest rozbieralne podczas eksploatacji oprawy. Źródło światła wprowadzane jest do tej komory przez otwór w odbłyśniku. W otworze tym zamocowano szczelnie specjalny mechanizm pozycjonujący, a w jego pokrywie oprawkę lampy. Połączenia uszczelnione są za pomocą uszczelek silikonowych.
System uszczelnienia komory źródła światła i odbłyśnika oprawy ACRON 220 gwarantuje stopień ochrony przed wnikaniem kurzu i wilgoci na bardzo wysokim poziomie IP66.
Po umieszczeniu pokrywy mechanizmu pozycjonującego wraz z oprawką na swoim miejscu i szczelnym zamknięciu konstrukcji, możliwa jest krokowa regulacja położenia lampy względem odbłyśnika w pionie i poziomie, bez konieczności wyjmowania lampy i rozszczelniania komory. Obie regulacje, pionowa i pozioma, mają po cztery możliwe położenia.
Podwójna ochrona jest pewniejsza niż pojedyncza. Dlatego jedyne rozbieralne miejsce komory źródła światła i odbłyśnika – punkt wprowadzenia do niej źródła światła, jest dodatkowo chroniony przez obudowę oprawy stanowiącą komorę osprzętu.
Zewnętrzną obudowę oprawy – komorę osprzętu - stanowią dwie części jej korpusu: podstawa dolna i pokrywa górna. W odpowiednio ukształtowanym wycięciu dolnej części obudowy obsadzono na stałe cały zespół komory źródła światła, w taki sposób, że klosz wystaje od dołu, a aluminiowy odbłyśnik wraz w pozycjonerem oprawki, stanowiącym rozbieralne, lecz uszczelnione miejsce wprowadzania źródła światła, znajduje się powyżej dolnej części obudowy. Dolną podstawę obudowy szczelnie zamyka górna pokrywa.
Obie części obudowy łączy trzypunktowy system zamykający, składający się z zawiasu w tylnej części obudowy i zatrzaskowej klamry z aluminium na przeciwległej, przedniej ściance. Połączenie obu części obudowy oprawy jest skutecznie uszczelnione poliuretanową uszczelką wylaną bezpośrednio na górnej pokrywie, gwarantującą zachowanie szczelności na poziomie IP66. Dobre i precyzyjne spasowanie obu części obudowy oraz zawias i zamek wykluczają nieprecyzyjne złożenie i uniemożliwiają powstawanie szczelin.
Rys. 3. Przestrzeń wewnętrzną obudowy oprawy ACRON 220 podzielono na trzy niezależne komory: 1 - komora uchwytu mocującego, 2 - komora osprzętu i 3 - komora źródła swiatłaNa dolnej części obudowy – komory osprzętu - umieszczony jest łatwo demontowany panel z osprzętem elektrycznym zasilającym źródło światła.
Zewnętrzna obudowa oprawy ACRON 220 stanowi szczelną komorę osprzętu o stopniu ochrony IP66. Chroni ona dodatkowo wejście do szczelnej komory źródła światła przed bezpośrednim oddziaływaniem środowiska zewnętrznego.
Obie części obudowy oprawy stanowiącej komorę osprzętu wykonane są z wysokiej jakości odlewu aluminiowego wykonanego metodą odlewu wysokociśnieniowego. Obudowę zabezpieczono przed wpływami atmosferycznymi za pomocą proszkowej powłoki malarskiej. Materiał obudowy – aluminium - gwarantuje bardzo dobre odprowadzanie ciepła. Korpus, a także klosz, charakteryzują się też wysoką odpornością mechaniczną i sztywnością. Pozwala to na oznaczenie oprawy stopniem odporności na udary mechaniczne IK10.
W przypadku otwarcia górnej pokrywy oprawy w celu wykonania czynności konserwacyjnych, specjalna blokada mechaniczna zabezpiecza pokrywę przed przypadkowym, samoczynnym zamknięciem.
Komora źródła światła, w której skład wchodzi odbłyśnik, zamontowana jest w dolnej części obudowy w taki sposób, że lampa jest w nim usytuowana trzonkiem w kierunku czoła oprawy, a nie tak jak zazwyczaj, w kierunku tylnym. Takie położenie pozwoliło zminimalizować długość oprawy i zachować wymiary oprawy ACRON 220 identyczne jak w jednokomorowym modelu ACRON 200.
Rys. 4. Budowa oprawy ACRON 220Połączenie oprawki z panelem zasilającym wykonano krótkimi przewodami podłączanymi do układu stabilizacyjno-zapłonowego za pomocą szybkozłączek. W podobny, wygodny sposób, do zasilacza, podłączany jest przewód zasilający.
Ważną cechą konstrukcji opraw ACRON 220, wspomagającą skuteczność i pewność ich uszczelnienia, jest umieszczenie uchwytu mocującego poza strefą najwyższej szczelności, czyli poza uszczelnioną przestrzenią komory osprzętu.
W tylnej części obudowy oprawy ACRON 220, jednak już poza ścianką ograniczającą od tyłu szczelną komorę osprzętu, umieszczono uchwyt do mocowania oprawy na pionowej końcówce słupa lub wysięgniku nachylonym pod kątem do poziomej powierzchni drogi. Od zewnątrz wygląda to tak, jakby element słupa wchodził bezpośrednio do komory osprzętu. Jednak w istocie, w obudowie, poza komorą osprzętu, wydzielono trzecią komorę na uchwyt montażowy. Ze względu na obecność w tej przestrzeni jedynie mechanicznych elementów mocujących nie ma konieczności jej specjalnego uszczelniania. Rura, na której mocowana jest oprawa, nie wchodzi bezpośrednio do szczelnej przestrzeni oprawy. W związku z tym nie ma potrzeby uszczelniania tego połączenia na dość dużym obwodzie i powierzchni. Przez ściankę komory, za pomocą niewielkiej dławnicy, do wnętrza szczelnej przestrzeni wprowadzony jest jedynie przewód zasilający.
Uniwersalny uchwyt zastosowany w oprawie ACRON 220 zapewnia szerokie możliwości montażu i regulacji położenia:
Jak większość współczesnych, ulicznych opraw oświetleniowych, również oprawy ACRON 220 oferowane są w bogatej gamie modeli przystosowanych do różnych wysokoprężnych źródeł światła. Oferowane są modele opraw o oznaczeniu „H” przeznaczone do współpracy z wysokoprężnymi lampami metalohalogenkowymi z bańką przezroczystą o mocach 150 W i 250 W. Inna grupa opraw o oznaczeniu „S” współpracuje z wysokoprężnymi lampami sodowymi w bańce przezroczystej, o takich samych mocach 150 W i 250 W.
Osprzęt elektryczny zasilający źródło światła wraz z odpowiednimi szybkozłączkami pozwalającymi na połączenie z oprawką lampy i kablem zasilającym, zamontowano na łatwo demontowanym panelu.
W ofercie znalazły się oprawy ACRON 220 z osprzętem zasilającym w klasycznej formie statecznika magnetycznego współpracującego z zapłonnikiem elektronicznym, przeznaczone do obu możliwych rodzajów źródeł światła: sodowych i metalohalogenkowych i obu mocy: 150 i 250 W. Dostępne są także modele z oznaczeniem „E” wyposażone w elektroniczny układ stabilizacyjno - zapłonowy, popularnie nazywany statecznikiem elektronicznym, przeznaczone do lamp sodowych i metalohalogenkowych o mocach 150 W.
Oprawy ze statecznikami magnetycznymi, do wysokoprężnych lamp sodowych, są do dyspozycji użytkowników także w wersji o oznaczeniu „R”. Wyposażono je w regulatory mocy umożliwiające zmniejszenie poboru energii elektrycznej o około 40%.
Każdy z wariantów oprawy ze statecznikiem magnetycznym, niezależnie od rodzaju źródła światła i klosza, dostępny jest w obu klasach ochronności przed porażeniem elektrycznym: pierwszej i drugiej. Oprawy ze statecznikami elektronicznymi wykonane są w klasie pierwszej.
Marek Kołakowski
BRILUM S.A.