Fot. 1. Producenci ujednolicają różne rodzaje osprzętu pod względem estetycznym. Elektroniczny czujnik ruchu może dzięki temu „udawać” standardowy włącznik.Zanim rozpoczniemy prace montażowe, powinniśmy dokładnie przeanalizować schemat instalacji elektrycznej. Następnie należy przemyśleć, w których miejscach montaż włączników i gniazdek będzie niezbędny. Usprawnienia konstrukcyjne wprowadzane przez producentów pozwolą na zaoszczędzenie znacznej ilości czasu podczas procesu instalacji, a na dalszym etapie – ułatwią korzystanie z osprzętu, zwiększając jego funkcjonalność.
Do istotnych usprawnień montażowych należą z pewnością połączenia zaciskowe w mechanizmach. Dzięki nim, według wyliczeń producentów, możemy zaoszczędzić od 20 do nawet 70% czasu. Poza tym dobór zacisku odpowiedniego do przekroju poprzecznego przewodu ma zagwarantować stałą siłę docisku elementów przewodzących. Zapewni to stabilność instalacji np. w środowisku, w którym dochodzi do drgań.
Fot. 2. Eleganckie ramki z barwionego szkła lub duroplastu uzupełnione dopasowanymi kolorystycznie klawiszami.Większość osprzętu elektroinstalacyjnego posiada elementy pozwalające na wybrany, najwygodniejszy w danym przypadku sposób mocowania – na kołki rozprężne, łapki rozprężne lub wkręty. Ponadto w łącznikach większości producentów, z tyłu, narysowany jest plan połączeń, układ styków i zacisków. Na tylnej części podstawy łącznika może być umieszczony przymiar ułatwiający ustalenie długości odizolowania przewodu, co wpływa na bezpieczeństwo i minimalizuje ryzyko popełnienia błędu. Odizolowane przewody umieszczamy w otwartych zaciskach (konstrukcja otwartych zacisków sprawia, że nie tracimy czasu na odkręcanie śrubek, jak w mechanizmach starszego typu). Zacisk przewodu fazowego charakteryzuje przycisk w czerwonym kolorze. Wejścia kablowe wyprofilowane są w sposób, który zdecydowanie ułatwia umieszczenie przewodu w zacisku oraz tak, by jego odsłonięta część znalazła się pod warstwą izolacyjną, co zapobiega spięciom.
Ponadto zaciski w gniazdach umieszczane są w jednej linii, dzięki czemu wszystkie przewody można przyciąć na wymaganą długość za jednym razem.
Montaż modułu łącznika w puszce instalacyjnej ułatwiają również samopowrotne pazurki wyposażone w nierdzewne elementy sprężynujące. Dodatkowo boczne wyprowadzenie przewodów pozwala na kontrolę jakości ich przyłączenia do zacisku, już po zainstalowaniu.
Fot. 3. Seria Berker R.Classic. na nowo, acz zgodnie z duchem czasu, interpretuje klasycznie okrągłe formy znane z poprzednich serii. Powierzchnie łączników dostępne są w wersji z tworzywa oraz szkła, aluminium i stali szlachetnej.Łapki rozporowe są tak ukształtowane, aby nie dochodziło do uszkodzeń izolacji kabli. „Sprytnym” usprawnieniem konstrukcyjnym ułatwiającym montaż są przedłużacze pazurków do urządzeń podtynkowych, które nasadza się na istniejące rozpórki, gdy gniazdo montowane jest w starej, wyrobionej puszcze bez możliwości montażu na wkręty.
Prosty i szybki montaż jest możliwy także dzięki tzw. modułowym systemom montażowym, realizowanym poprzez zazębienia na ramkach montażowych. Pozwalają one na zainstalowanie najpierw samych urządzeń podtynkowych, a na końcowym etapie ramek. Dzięki temu decyzję o stylistyce i kolorystyce osprzętu można podjąć na dalszym etapie budowy czy remontu. Niektórzy producenci umożliwiają również wymianę elementu podświetlenia – oczywiście, już po zainstalowaniu osprzętu – co pozwala na dostosowywanie jego wyglądu do zmieniającej się aranżacji wnętrza.
Fot. 4. Nowoczesny osprzęt może funkcjonować również jako stacja dokująca dla iPoda czy smartfona.Coraz chętniej wykorzystywana jest możliwość komponowania produktów w układach ramek wielokrotnych. To w zasadzie naturalny kierunek „ewolucji” osprzętu – w gospodarstwach domowych przybywa sprzętów elektronicznych, z których niemal każdy wymaga oddzielnego podłączenia do zasilania. Na rynku dostępne są ramki układów dwu- czy sześciokrotnych (Schneider) lub teoretycznie dowolnie długie. Osprzęt firmy Karlik można w razie potrzeby rozszerzyć o kolejne elementy, bez potrzeby kupowania specjalnych, dedykowanych tej funkcji ramek. Pojedyncze elementy zawierają już ramkę pozwalającą na tworzenie długich układów wielokrotnych, poziomych lub pionowych, po przekręceniu jej o 90°, tworząc moduły o pożądanej długości. Natomiast w produktach Ospel bazujące elementy dystansowe są umieszczane w osprzęcie na mostkach, co zapewnia idealny rozstaw i wzajemne położenie modułów w puszkach wielokrotnych.
Ułatwienia dotyczą również kolejnego etapu, a mianowicie malowania ścian w pomieszczeniu, co przeprowadza się po zakończeniu prac elektroinstalacyjnych. Zamiast zaklejać mechanizmy papierowymi taśmami można zastosować nakładki ochraniające osprzęt, które szczelnie zabezpieczają przed tynkowaniem i malowaniem, jednocześnie umożliwiając korzystanie z wszystkich włączników i gniazdek.
Fot. 5. Zestaw w ramce potrójnej szklanej.Istotnym usprawnieniem funkcjonalnym są podświetlenia LED (a także neonowe i żarowe), służące przede wszystkim orientacji w ciemnym pomieszczeniu. Gniazda wtyczkowe Gira posiadają wpuszczoną w krawędź świecącą na biało listwę. Skierowane w dół światło jest na tyle delikatne, że nie dochodzi do oślepienia użytkownika. Czujka zmierzchowa załącza podświetlenie po zapadnięciu zmroku, dostosowując się do warunków świetlnych w pomieszczeniu i gaśnie, gdy oświetlenie jest wystarczające. Element podświetlający znajduje się w osłonie gniazda, a w trakcie montażu bezpośrednio styka się z cokołem gniazda, co w razie potrzeby pozwala na szybką modernizację wcześniej zainstalowanych gniazd.
Fot. 6. Gniazda i łączniki serii FLEXI to innowacyjny system łączenia poszczególnych ramek pojedynczych ze sobą w dowolne układy wieloramkowe bez konieczności kupowania dodatkowych ramek.Oświetlenie orientacyjne dostępne jest również w wersji do użytkowania na zewnątrz, np. przy elementach komunikacyjnych (jak domofon) lub samodzielnie. Posiadają bryzgoszczelną wkładkę o IP 44 z satynową szybką ochronną, są ponadto wyposażone w zabezpieczenia przed kradzieżą.
Fot. 7. Specjalny symbol informuje nas, że osprzęt jest bezpieczny dla dziecka.Osprzęt instalacji zarządzania tzw. domem inteligentnym to temat na zupełnie inny artykuł. Warto jednak wspomnieć o usprawnieniach, które można wykorzystać również w standardowych systemach, np. w przypadku sterowania różnymi scenami świetlnymi. Na uwagę zasługuje szczególnie możliwość wykonywania spersonalizowanych opisów poszczególnych przycisków, dostępne np. po bezpłatnym zarejestrowaniu na stronie internetowej (Gira, JUNG). Do wyboru są m.in. szyldy z opisem do klawiszy z osłoną z tworzywa sztucznego oraz przyciski ze stali szlachetnej lub aluminium z napisami wykonywanymi laserowo.
Fot. 8. Osprzęt elektroniczny odpowiada za zupełnie nowe funkcje. Na zdjęciu ściemniacz elektroniczny sterowany pilotem lub dotykiem.Producenci osprzętu wychodzą naprzeciw oczekiwaniom miłośników gadżetów. Włączniki i gniazdka mogą zostać wyposażone w mocniejsze podświetlenie, które zastąpi nam lampkę do czytania. Specjalne modele nowoczesnego osprzętu firm JUNG czy Gira posłużą nam również jako stacja dokująca np. do urządzeń Apple (są montowane po prostu w standardowych puszkach instalacyjnych). Tego typu ładowarkę można montować wraz z modułem głośnikowym lub zainstalować moduł oddzielnie. Ponadto stacja posiada wyjścia do podłączenia aparatury HiFi, systemów typu „multiroom” oraz wejście dla zewnętrznych źródeł dźwięku. Nowością nie są już także stacje pogodowe, podtynkowe radio włączające się wraz z załączeniem światła w łazience czy też możliwość sterowania iPhonem, tabletem, smartphonem.
Wybierając osprzęt elektroinstalacyjny, należy zwrócić uwagę m.in. na jakość materiałów, z których jest wykonany. Na rynku dostępne są przede wszystkim bezhalogenowe materiały termoplastyczne formowane przez wtrysk i wytłaczane na gorąco. Wśród nich wyróżnia się szczególnie ABS, tworzywo o bardzo dużej twardości i odporności na zarysowania. Nie bez znaczenia jest również odporność termiczna (w zakresie od -40 do +70°C) oraz zachowanie swoich właściwości mimo kontaktu z rozcieńczonymi kwasami, olejami czy tłuszczami. Poliwęglan z kolei charakteryzuje się wysoką odpornością na promieniowanie słoneczne UV. Powszechnie wykorzystuje się również termoplasty (PC).
Fot. 9. Jednym z popularnych zabezpieczeń mechanicznych jest zamykana na klucz klapka.Coraz szerszy wybór dotyczy także serii osprzętu do „zastosowań specjalnych”. Poziom ochrony IP 55 oraz duża wytrzymałość mechaniczna IK07 pozwalają na wykorzystanie osprzętu w przemyśle spożywczym, rybnym, mięsnym, branży piekarniczej lub chłodniach, a nawet obiektach niezadaszonych, na basenach czy w myjniach samochodowych, czyli miejscach, w których gniazdka i włączniki narażone są na kontakt z pyłem lub strumieniami wody. Niektórzy producenci, jak JUNG, mają w swojej ofercie także osprzęt antybakteryjny, z domieszką jonów srebra, przeznaczony do klinik i szpitali. Można czyścić je chemicznie oraz naświetlać lampami bakteriobójczymi.
Pamiętajmy, że równie ważne, co funkcjonalność osprzętu, są kwestie aranżacyjne. Ramki w dwóch kolorach – zazwyczaj białym i brązowym – to już odległa przeszłość. Coraz szersza gama kolorystyczna osprzętu czy wymienne ramki pozwalające na tworzenie dowolnych zestawień barw to jedynie ułamek „rewolucji” w dziedzinie designu osprzętu. Drewno, skóra, ceramika, szkło, materiał, kamień, włączniki okrągłe, trójkątne, służące jako lusterko lub ramka na zdjęcie – osprzęt stał się istotnym elementem przemyślanej aranżacji wnętrza.
Andrzej DubrawskiEKSPERT Fachowego Elektryka
Bezpieczeństwo najmłodszych to podstawa
Gniazda wtyczkowe Gira posiadają tzw. zabezpieczenie dla dzieci polegające na tym, że dostęp do elementów przewodzących jest zasłonięty izolacyjną przegrodą. Przesłona ta otwiera się samoczynnie w trakcie wsuwania wtyczki, a włożenie gwoździa do jednej z dziurek jest zupełnie niemożliwe. Drugim sposobem zabezpieczenia mechanicznego jest wykorzystanie gniazd z klapkami zamykanymi na klucz. Gdy gniazdo nie jest używane, klapka jest po prostu zaryglowana - dziecięce rączki nie poradzą sobie z taką przeszkodą.
Natomiast wyłączniki Gira są urządzeniami całkowicie bezpiecznymi w użyciu, także przez małe dzieci. Jedynym rozwiązaniem, które mogłoby jeszcze bardziej podnieść bezpieczeństwo jest podniesienie stopnia ochrony wyłączników względem gniazd do poziomu IP 44. W tym celu Gira oferuje specjalne zestawy uszczelnień, zapewniające bezpieczeństwo nawet w przypadku, gdy ktoś chluśnie we włącznik wodą.
Innym sposobem jest zabezpieczenie elektryczne. Polega ono na wstawieniu do instalacji ręcznych lub automatycznych łączników. Najprostszym rozwiązaniem jest manualne wyłączenie zasilania w okresie, gdy dziecko przebywa w pobliżu gniazd wtyczkowych (właściwie, na załączanie tylko wtedy, gdy jest to konieczne). Drugim jest zastosowanie wyłączników różnicowoprądowych. Zadaniem tych urządzeń jest błyskawiczne odłączanie zasilania, gdy tylko rozpoznają, że instalacja uległa uszkodzeniu lub, że ktoś dotknął części przewodzących prąd. Zanim wpływ prądu płynącego przez ciało dziecka stanie się niebezpieczny dla jego zdrowia lub życia, zasilanie zostanie wyłączone. Gira oferuje tego rodzaju wyłączniki różnicowoprądowe montowane podtynkowo. Taka budowa pozwala na ich montaż w istniejących instalacjach jako podstawowe lub dodatkowe zabezpieczenie przed porażeniem.
Najwłaściwszym rozwiązaniem jest równoczesne zastosowanie wszystkich wspomnianych metod. Dzięki zabezpieczeniom mechanicznym dzieci są chronione przed dotknięciem potencjalnie niebezpiecznych fragmentów urządzeń. Jednak w przypadku, gdy wyłączniki, gniazda lub przewody zostaną uszkodzone, zabezpieczenia mechaniczne na niewiele się zdadzą. Wtedy zaczyna się rola zabezpieczeń elektrycznych. Najpierw wyłącznika różnicowoprądowego, który powinien rozpoznać, że pewna część prądu (30 mA) „gdzieś ucieka” i natychmiast wyłączyć. Pomocny jest również zwykły wyłącznik, którym wyłącza się wszystkie gniazda w ogrodzie lub innym miejscu zabawy dziecka. Manualne wyłączanie fragmentów instalacji czyni bezpiecznym gniazda i łączniki, nawet w przypadku, gdyby dziecko sforsowało zabezpieczenia.
Iwona Bortniczuk
Na podstawie materiałów firm: Gira, Schneider, Ospel, JUNG, Karlik
Jesteś zainteresowany podobnymi produktami lub usługami?
Kliknij w wybraną wizytówkę, żeby dowiedzieć się więcej.
