Pstryk i jest światło, pstryk i żaluzja się podnosi, pstryk i nie trzeba pukać do drzwi znajomych, bo rozbrzmiewa dzwonek. Pada bateria w laptopie? Wtyczka do gniazdka i można kontynuować pracę, a może zagotować wodę na herbatę? Przy codziennych czynnościach zapominamy o tym, że łączniki i gniazda elektroinstalacyjne to niezbędne zakończenia instalacyjnego krwioobiegu, jakim jest instalacja elektryczna.

Kilometry kabli uwięzionych pod tynkiem przenoszą impulsy prądu elektrycznego, który wykorzystywany jest za pomocą osprzętu. To właśnie osprzęt, jako jedyny widoczny element instalacji i jakość jego montażu bardzo często decyduje o ocenie fachowości instalatora. Koślawo zamontowane gniazdo rzuca się w oczy i drażni klienta. Nic dziwnego, bo przy współczesnych trendach nie ma już miejsca na przypadkowe, czasami nawet z odzysku, elementy. To, co zainstalowane w ścianie, musi współgrać z całym stylem wnętrza. Podkreślać go lub wtapiać się w tło stając się niewidocznym. Nie ma miejsca na partactwo w montażu ani w rozplanowaniu funkcji. Bo inwestorzy zwracają uwagę nie tylko na estetykę, ale równie dużą uwagę przykładają do funkcjonalności i komfortu użytkowania. I nie ma tu znaczenia rodzaj instalacji.
Na równi poważnie trzeba dziś podejść zarówno do skomplikowanych, rozbudowanych instalacji w budynku inteligentnym, jak i do dużo prostszej instalacji konwencjonalnej. Za każdym razem liczy się przecież ten sam efekt – zadowolenie klienta, który będzie polecał swoich wykonawców innym. Wygoda i potrzeba posiadania coraz większej ilości najnowszych urządzeń elektrycznych prowadzi do rozbudowy domowej instalacji elektrycznej. A to wiąże się ze zwiększaniem ilości punktów – gniazd i łączników. Tak, więc elektrycy kują, wiercą i montują zgodnie z życzeniem. Więcej puszek, to większy zarobek, ale też więcej czasu spędzanego na jednej inwestycji.

Wszystkie te problemy doskonale rozumieją producenci osprzętu. To oni szukają rozwiązań, które zadowolą ostatecznego użytkownika pod kątem estetycznym i jakościowym, a instalatorowi ułatwią i przyspieszą pracę.

Co ważniejsze - twórca, czy tworzywo?

Wygląd współczesnego osprzętu nie jest efektem przypadkowego połączenia kilku elementów, które wypadły ze skleconej na szybko matrycy. Dzisiejsze gniazda, ramki i klawisze to przemyślane przez projektantów formy o stylistyce odpowiadającej najnowszym trendom światowego designu. Wpisujące się w główne nurty stylistyczne i podporządkowane prawom wysmakowanej estetyki. Detal ma coraz większe znaczenie w aranżacji wnętrz. Choć mały i pozornie nieistotny decyduje o całokształcie.
W pięknym wnętrzu jeden źle dobrany łącznik jest jak plama na najdroższym krawacie. Zasłonić się go nie da, bo jest potrzebny, lepiej go wymienić. A wybierać jest w czym. Od minimalistycznych form wtapiających się w ścianę, poprzez klasyczne wzory w neutralnych kolorach i z naturalnych materiałów, aż do krzyczących intensywnym kolorem kontrastowych punktów dla najbardziej zwariowanych i odważnych klientów.
Trzeba jeszcze podkreślić, że dla inwestorów sam wygląd to nie wszystko. Ważna jest jakość materiałów zapewniająca wieloletnie użytkowanie bez matowienia i zarysowań.

Większość ramek i klawiszy dostępnych na rynku wykonanych jest z bezhalogenowych materiałów termoplastycznych formowanych przez wtrysk i wytłaczanych na gorąco. Należy do nich ABS, który jest tworzywem amorficznym, o bardzo dużej twardości i odporności na zarysowania. Posiada również dobre właściwości izolacyjne. Cechuje go odporność termiczna (może być z powodzeniem stosowane w temperaturach od -40 do +70°C) oraz brak reakcji na działanie ługów, rozcieńczonych kwasów, węglowodorów alifatycznych, olejów i tłuszczów.
Wszystkie te cechy posiada również popularny poliwęglan. Z tą różnicą, że posiada on dodatkowe atuty. Ma zwiększoną odporność na promieniowanie słoneczne UV. Do jego cech charakterystycznych należy również bardo duża przezroczystość oraz udarność. Jego twardość i odporność na ściskanie jest zbliżona do aluminium. A ponad to pięknie się błyszczy i jest łatwy w utrzymaniu w czystości.

Aby podążać za oczekiwaniami architektów wnętrz i dopasować osprzęt do coraz to bardziej wyszukanych wnętrz producenci osprzętu wprowadzają na rynek serie, w których ramki i klawisze wykonane są ze szkła, metalu (niklu, aluminium, stali szlachetnej, chromu, tytanu), drewna, a nawet skóry lub granitu. Choć elementy te nie należą do najtańszych cenione są za naturalność materiałów i doskonałą symbiozę z otoczeniem w różnym stylu.

Tomasz Stroiński Prezes Zarządu EFP Polska (importer osprzętu EFAPEL)

„Czego, oprócz wysmakowanej stylistyki, może oczekiwać klient ostateczny od nowoczesnego osprzętu?”

Wysmakowana stylistyka jest obecnie jednym z kluczowych elementów nowoczesnego osprzętu. Kluczowym lecz nie wystarczającym. Równie istotne są niezawodność, precyzja wykonanie ale także, na co coraz częściej klienci zwracają uwagę, dźwięk (znośny bądź dokuczliwy), który towarzyszy nam przy włączaniu lub wyłączaniu światła. Ostatnim lecz nie mniej ważnym elementem jest szerokość palety asortymentowej. Obecnie coraz częściej klienci chcę mieć prócz tradycyjnych gniazd i łączników także podtynkowe czujniki ruchu, zegary sterujące, regulatory temperatury czy nawet radia montowane w puszce podtynkowej. Oczywiście muszą te elementy być spójne wzorniczo z pozostałymi produktami. Takie właśnie cechy wyróżnia osprzęty firmy EFAPEL… Czyli bogactwo wzornicze, szeroka paleta asortymentowa, a także niezawodność i precyzja wykonania wszystkich produktów.

Zaciskanie i skręcanie

Coraz więcej producentów, chcąc oszczędzić czas instalatorom wprowadza w mechanizmach połączenia zaciskowe. Złącza tego typu dają zdecydowaną przewagę pod względem szybkości montażu (od 20 % do nawet 70% oszczędności czasu), ponadto przy odpowiednim doborze zacisku do przekroju poprzecznego przewodu gwarantują stałą, niezależnie od czasu siłę docisku elementów przewodzących. Szczególnie zalecane są do stosowania w środowiskach, w których występują drgania np. od pracujących maszyn. Jednak, mimo deklarowanej wygody i szybkości montażu, wciąż wielu elektryków nie może się przekonać do tej metody. Idąc tym tropem w ofercie większości dostawców znajdziemy samozaciski w łącznikach, natomiast w gniazdach tradycyjne połączenia śrubowe. Argumentowane jest to tym, że połączenia zaciskowe cechuje przede wszystkim szybkość montażu, natomiast połączenia śrubowe elektroinstalatorzy, szczególnie ci konserwatywni, uważają za korzystniejsze ze względu na możliwość silnego mocowania przewodu oraz możliwości przyłączania przewodów wielodrutowych (giętkich).

Łatwo i bezpiecznie

Stosowanie samozacisków to nie jedyne rozwiązanie ułatwiające montaż osprzętu. Oprócz wygody producenci kładą też duży nacisk na bezpieczeństwo podczas montażu i późniejszą eksploatację. Szanowany dostawca dba o to, aby widoczne były na mechanizmach nadruki schematów połączeń. A jeśli chodzi o rozwiązania konstrukcyjne to osprzęt dobrej jakości posiada: łapki rozporowe tak ukształtowane, aby nie kaleczyły izolacji kablowych, małą głębokość mechanizmu umożliwiającą lepsze ułożenie kabli w puszce, zintegrowane podświetlenie w przypadku łączników podświetlanych, szablon długości końcówki ułatwiający odizolowanie przewodu. Niektórzy producenci stosują zazębienia na ramkach montażowych ułatwiające montaż modułowy. Korzystne są również różne dodatkowe gadżety, które z pozoru wydają się być zbędnymi, ale w praktyce zdecydowanie poprawiają końcowy efekt montażu osprzętu. Przykładem może być Efapel, który do montażu swojego osprzętu proponujemy stosować specjalnie dedykowaną poziomicę, która zdecydowania ułatwia i przyśpiesza montaż naszych produktów, a przede wszystkim zapewnia, że są one zamontowane równo. Po montażu mechanizmów zazwyczaj do gry wchodzą malarze. Aby uniknąć zaklejania mechanizmów papierowymi taśmami zabezpieczającymi przed pomalowaniem, warto zastosować nakładki na mechanizmy (zarówno łącznika jak i gniazda), które perfekcyjnie pokrywają mechanizm, jednocześnie umożliwiając (w przypadku łącznika) jego funkcjonowanie.

Ochrona użytkowników

Nigdy nie wiadoma na jaki pomysł wpadną ciekawe wszystkiego dzieci. Dlatego tak ważne jest zapewnienie im bezpieczeństwa. W przypadku osprzętu elektroinstalacyjnego dobre gniada 230V posiadają zabezpieczenia przed dziećmi głownie w postaci przesłon torów prądowych. Uniemożliwiają one umieszczenie w torach prądowych cienkich przedmiotów które mogę doprowadzić do porażenia, można też spotkać na rynku gniazda z wbudowanymi zabezpieczeniami przepięciowymi. Dodatkowo firma OSPEL posiada w swojej ofercie specjalne zaślepki blokujące dostęp do części czynnych gniazda, a które można usunąć tylko za pomocą specjalnego klucza

W dobrym stylu

Ponieważ nie ma dzisiaj jednego, obowiązującego kanonu urządzania domu, nie ma więc też takich wskazań, co do jego osprzętu. Oczywiście, jak przy całym wnętrzu, przyjmuje się zasadę, że do wnętrz stylowych wybieramy osprzęt tradycyjny w zakresie formy i materiału, a do wnętrz nowoczesnych – formy bardziej designerskie. Te ostanie interesują głównie młodych, otwartych inwestorów realizujących wnętrza na wskroś współczesne

Choć zazwyczaj całość inwestycji zostaje ostatecznie wyposażona w jeden typ osprzętu, to mogą zdarzać się wyjątki. Wynikające na przykład z odrębnego charakteru jednego z pokoi (przykładem może być tu lokum zbuntowanego nastolatka, pełne szkła i metalu) lub zdecydowanie innego charakteru pomieszczeń technicznych, gdzie nawet wskazane jest pewne uproszczenie osprzętu. Podobnie postąpić można za meblami – choć tu, aż tak ekonomiczne podejście, może się zemścić w przypadku zmiany ich ustawienia. Jednak najczęściej w całym domu stosuje się jeden typ osprzętu, co więcej, jest to jedna seria zarówno dla gniazd jak i włączników. Podyktowane jest to tym, że są one równocześnie widoczne na ścianie. Nawet więc jeśli kusi nas korzystanie z szerokiej oferty rynkowej, powinniśmy wypracować rozsądny kompromis dotyczący ilości typów, materiału i koloru osprzętu. Bo przecież projektowanie to ciągłe szukanie kompromisu estetyki, ekonomii i preferencji użytkowników.

Zawsze pod ręką

Oprócz pytania „jak montować?” należy postawić jeszcze jedno – „gdzie montować?”. Pozostawmy to kwestii ergonomii, czyli montowania osprzętu nie tylko bezpiecznego i ładnego, ale również w dogodnych miejscach - na przykład włączników światła na wysokości opuszczonej dłoni zamiast tradycyjnie na górze. Lub na wysokości klamki, ponieważ tam intuicyjnie trafiamy ręka po otwarciu drzwi.

Jeszcze inne zasady podpowiadają, żeby nie montować gniazd i włączników bliżej niż 12- 15 cm od krawędzi ścian, futryn drzwi i okien (ze względu na szerokość opasek wykańczających). A także umieszczać gniazda zawsze nad cokołami listew przypodłogowych (chyba, że przeznaczone są do innych celów np. podłączenia pralki, kosiarki itp.) lub, wzorem nowoczesnych i praktycznych biur, w samych listwach.

Dobry plan na początek

Najtrudniejszą chyba decyzją inwestora jest zdecydowanie, jeszcze na etapie projektowania oraz podstawowych prac budowlanych, o ilości i rozkładzie gniazd i włączników. Wymaga to nie tylko posiadania już w tym momencie wizji całego urządzonego wnętrza, ale także dokładnej analizy potrzeb i możliwości technicznych projektu, tj. prozaicznej wręcz ilości miejsca na ścianie, przy drzwiach itd. Dlatego warto czasami zastanowić się, czy nie połączyć miejsca włączania z miejscem źródła światła albo zastosować mini systemy inteligentnego zarządzania.

Na podstawie materiałów firm:
Efapel, Elektroplast, Hager Polo, Luxmarket, Ospel

Łukasz Ponder Menadżer Produktu Luxmarket

„Czym kierują się instalatorzy, a na co zwracają uwagę klienci indywidualni, przy wyborze konkretnej serii osprzętu?”

Instalatorzy w wyborze osprzętu elektroinstalacyjnego kierują się głównie łatwością montażu. Klient indywidualny kieruje się kilkoma aspektami głównie kierując się stosunkiem ceny do jakości oraz estetyką. Innymi aspektami jest opinia „z rynku”, trwałość danego produktu, dostępnością w danej serii bardziej specjalistycznych rozwiązań (ściemniacze, gniazda 2×SAT, itp.). Co niektórzy klienci zwracają uwagę na szczegóły takie jak pochodzenie danego osprzętu czy poziom głośności pracy danego mechanizmu.

---