Żadna instalacja elektryczna nie obejdzie się bez osprzętowych i rozgałęźnych puszek instalacyjnych. Na rynku pojawiło się wiele interesujących rozwiązań w tym zakresie. Warto przyjrzeć im się nieco bliżej.

Puszki instalacyjne natynkowe

W zakresie puszek natynkowych dużą popularnością cieszą się symetryczne modele z samozatrzaskującą pokrywą. Elementy tego typu mogą być instalowane w dowolnej pozycji. Poszczególne wersje puszek różnią się między sobą ilością wpustów oraz średnicą wprowadzanych kabli. Przydatne rozwiązanie stanowią wpusty elastyczne. Nabyć możemy również puszki z wpustami, które zakończone są gwintem. W niektórych modelach przewidziano wytłoczone osłabienia pod kable. Tym sposobem otwory można wyciąć nożem lub bezpośrednio przebić kablem za pomocą dostarczonej końcówki wlotowej. Dostępne są także puszki, które dobrze sprawdzają się w instalacjach podziemnych. Modele tego typu wyróżnia odpowiednie zabezpieczenie przed wilgocią.

Jakie są zatem inne cechy nowoczesnych puszek natynkowych? Przede wszystkim zwróćmy uwagę na szybki montaż zarówno na ścianie, jak i korytach kablowych. Stąd też istotną rolę odgrywają stabilne zewnętrzne elementy mocujące. W niektórych modelach pokrywę można nałożyć bez użycia dodatkowych narzędzi. Zwróćmy uwagę na odpowiednią ilość miejsca we wnętrzu. Do połączenia przewodów użyć można szybkozłączek lub zacisków śrubowych. Nie bez znaczenia pozostaje odpowiedni stopień ochrony IP. Pamiętajmy, że dostępne na rynku puszki różnią się między sobą materiałem wykonania, wymiarami oraz średnicą otworu na ewentualny dławik. Stąd też dobierając puszkę natynkową powinniśmy uwzględnić kilka parametrów. Przede wszystkim istotna jest ilość i rodzaj wpustów na przewody, pojemność wnętrza oraz sposób połączenia przewodów i montażu puszki.

Zwróćmy uwagę, że nabyć możemy również puszki natynkowe, które zostały zaprojektowane z myślą o wyjątkowo trudnych warunkach pracy. Przyjrzyjmy się modelom przeznaczonym do stosowania na zewnątrz budynków. W przypadku puszek tego typu istotną rolę odgrywa odporność na działanie promieniowania UV.

Nie bez znaczenia pozostaje uwzględnienie przez projektantów materiałów konstrukcyjnych, które są wytrzymałe na działanie wysokich temperatur a także dużej wilgotności powietrza. Szczególne wymagania powinny być przewidziane w przypadku gdy instalacja będzie pracowała w atmosferze agresywnej lub zagrożonej wybuchem. Ważny jest stopień ochrony IP z uwzględnieniem II klasy izolacji.

Wiemy już, że na rynku dostępne są puszki, które mogą być instalowane pod ziemią lub na zewnątrz pomieszczeń. Warto również wspomnieć o specjalnych masach, zwiększających szczelność, a co za tym idzie bezpieczeństwo połączenia elektrycznego. Rozwiązania tego typu najczęściej znajdują zastosowanie w miejscach narażonych na działanie wilgoci, wstrząsów i wibracji. Aplikowanie substancji odbywa się przy użyciu typowego pistoletu budowlanego. Zwróćmy uwagę, że masa tego typu cechuje się wysokim stopniem ochrony, wynoszącym IP 68. Podkreśla się również napięcie znamionowe osiągające 400 V. Nie mniej istotna pozostaje odpowiednia wytrzymałość na przebicie elektryczne. Szeroki jest zakres temperatury pracy substancji, mieszczący się pomiędzy -40 a 90°C. Ze względu na to, że masę stosuje się w miejscach narażonych na wilgoć, typowe miejsca użycia stanowią na przykład pompownie wody. Substancja ma konsystencją miękką i elastyczną.

Nie poddają się ogniowi

Interesujące rozwiązanie stanowią również puszki bezhalogenowe. W wersji tej nabyć można na przykład puszki odgałęźne. Elementy tego typu łatwo się ze sobą łączy bez konieczności stosowania dodatkowych części odpowiedzialnych za mocowanie. W niektórych modelach przewidziano podwójne ścianki boczne, zapewniające lepszą stabilność. W obiektach użyteczności publicznej niejednokrotnie uwzględnia się systemy, które mają za zadanie podtrzymywanie funkcji instalacji i urządzeń elektrycznych przez 30 min. na potrzeby prowadzenia ewakuacji. W tym czasie powinno więc bez zakłóceń działać oświetlenie awaryjne, a także windy, urządzenia alarmowe oraz wyciągi dymu. Przez 90 min. muszą funkcjonować urządzenia, dzięki którym możliwa jest walka z pożarem. Chodzi na przykład o instalacje do podwyższania ciśnienia wody oraz windy dla straży pożarnej. Pole zatem do popisu dla specjalnych puszek instalacyjnych, które pozwalają na spełnianie właśnie tych wymagań. Stąd też do wyboru mamy szereg elastycznych rozwiązań, dzięki czemu możemy wykonać system ściśle dostosowany do indywidualnych wymagań obiektu i instalacji. Przydatne okażą się również puszki z pokrywami sygnalizacyjnymi w kolorze czerwonym. Są one nieodzownym elementem obwodów bezpieczeństwa.

Na rynku dostępne są również puszki instalacyjne wykonane z blachy ocynkowanej. Dodatkowo ich powierzchnia pokryta jest czerwoną farbą proszkową. Modele tego typu przeznaczone są do połączeń elektrycznych i sygnałowych obwodów przeciwpożarowych. W niektórych modelach przewidziano kostki ceramiczne oraz bezpiecznik przeciążeniowy jednorazowego zadziałania. Istotną rolę odgrywają osobne zaciski do podłączenia linii sygnałowych. Mocowanie typowej puszki instalacyjnej bazuje na dwóch otworach. Często przewiduje się również przelotowy prosty sposób prowadzenia linii sygnalizacyjnej.

Interesujące rozwiązanie stanowią puszki z otworami, które przeznaczone są do odprowadzania kondensatu.

Puszki instalacyjne podtynkowe

Dostępne na rynku puszki podtynkowe mogą być instalowanie niemal w każdym rodzaju ściany. Najprostsze modele bazują na uniwersalnej nakładanej pokrywie. Nabyć można także wersje modułowe, w tym również pogłębiane. Oferowane są puszki instalacyjne z pokrywą przykręcaną za pomocą wkrętów. Przydatne będą także puszki podwójne. W niektórych modelach przewidziano listwy gwoździowe, dzięki czemu do montażu użyć można gwoździ stalowych. Podczas prac instalacyjnych z pewnością przydadzą się podtynkowe skrzynki rozgałęźne. Należy od nich odróżnić puszki osprzętowe. Zwróćmy uwagę, że zarówno jedne jak i drugie, łączy się ze sobą za pomocą otworu tunelowego. Jeżeli warstwa tynku okaże się grubsza od przewidywanej, zastosujmy pierścienie wyrównawcze. W razie potrzeby uwzględnić możemy puszki cechujące się zwiększoną pojemnością. Niektóre modele zamykane są za pomocą pokrywy z elastyczną listwą rozporową. W instalacjach systemów bezpieczeństwa często przewiduje się pokrywy sygnalizacyjne. Wyróżnia je jaskrawa barwa, co pozwala na łatwe zidentyfikowanie puszki po nałożeniu warstwy tynku.

Interesujące rozwiązanie stanowią systemy puszek instalacyjnych, które nie wymagają montażu na gipsie. Podaje się, że w porównaniu z instalacją na gips, rozwiązania tego typu pozwalają nawet o 50 % zaoszczędzić nakład czasu pracy. Przede wszystkim zyskuje się łatwe odnalezienie puszki po nałożeniu tynku. Dzięki delikatnej szczecince znakującej, umieszczonej na specjalnych pokrywach, wskazywane jest miejsce położenia puszki po tynkowaniu. Jako zaletę takiego rozwiązania, oprócz wspomnianej już oszczędności czasu, zyskuje się czystość miejsca pracy i jego otoczenia. Wszystkie puszki są ustawione jednakowo dzięki ogranicznikowi głębokości. Zwraca się również uwagę na możliwość wyrównania i montażu na stałe już przed położeniem tynku. Nabyć można również modele przeznaczone do pracy w ujemnych temperaturach. Dzięki zastosowaniu specjalnego tworzywa zyskuje się więc zarówno wytrzymałość jak i elastyczność w każdych warunkach. Jak zatem przebiega montaż puszek tego typu? Otóż, w pierwszej kolejności wykonuje się wstępne wiercenie. Następnie ważny jest otwór o średnicy od 82 do 84 mm oraz jego oszlifowanie diamentowe. Po wydłutowaniu rdzenia otworu można umieścić puszkę za pomocą specjalnego elementu zatrzaskującego. Potem nakłada się wspomnianą już tzw. pokrywę sygnałową, dzięki której możliwe jest łatwe zidentyfikowane puszki po nałożeniu warstwy tynku. Przy wyborze zwróćmy uwagę, że nie wszystkie systemy puszek instalacyjnych tego typu mogą być stosowane z tynkami wapiennymi.

Co jeszcze?

Interesujące rozwiązanie, szczególnie w obiektach medycznych, stanowią ekranowane puszki instalacyjne. Dodatkowo przewidziano w nich listwę ochronną. Dzięki powłoce przewodzącej, zyskuje się zabezpieczenie chroniące przed zakłóceniami, które powodowane są emisją i napromieniowaniem z elektrycznym polem przemiennym. Z serii tej nabyć można puszki przeznaczone do montażu podtynkowego i szkieletowego oraz osprzętoworozgałęźne. Odpowiednio wykonane są również pokrywy instalacyjnych puszek ekranowanych. Przewidziano w nich bowiem przewód do połączenia elektrycznego z obwodem odprowadzającym zakłócenie. Dostępne są również wersje ogniotrwałe. W przemysłowych instalacjach z pewnością przydatne okażą się skrzynki łączeniowe. W zależności od modelu montaż może być podtynkowy, do konstrukcji szkieletowej lub za pomocą szyny DIN.

Jak wiadomo przewody, które doprowadzają energię elektryczną do lamp ściennych powinny kończyć się w puszkach przyłączeniowych tych lamp. Zgodnie z normami puszki tego typu muszą być wyposażone w przestrzeń na 3 pojedyncze zaciski lub jeden trzybiegunowy łącznik wtykowy. W zależności od modelu wybrać można wersje do przewodów i rur instalacyjnych oraz puszki przeznaczone do zalewania w stropach betonowych (tzw. betonoszczelne).

Nabywając puszki instalacyjne warto zadbać również o narzędzia i przyrządy, które zdecydowanie uproszczą prace montażowe. Stąd też z pewnością przydadzą się koronki wiertnicze. Interesująca jest, w niektórych modelach koronek, możliwość pracy bez udaru podczas wiercenia. Jako zaletę takiego rozwiązania podkreśla się również dobre odprowadzenie i odsysanie pyłu w czasie wykonywania otworu. Stosując przymiar wiertarski zyskuje się zachowanie dokładnego odstępu w obszarze łączenia. Niektóre przymiary wyposażone są w rozkładany kołek prowadzący dla pierwszego otworu oraz poziomice. Z pewnością przyda się także głowica odsysająca z uchwytem.

Marek Barański
Spelsberg elektro Sp. z o.o.

Po czym rozpoznać puszkę elektroinstalacyjną dobrej jakości?

Puszka elektroinstalacyjna należy do grupy tych produktów, nad którymi wielu fachowców wręcz nie zastanawia się. Ma być, bo konieczne jest złączenie obwodów lub odejście do odbiornika. Ale nawet ten prosty wyrób podlega nieustannym zmianom w zakresie stosowanych materiałów i proponowanych rozwiązań. Dzisiejsza, nowoczesna natynkowa puszka łączeniowa wykonana jest z tworzywa pozbawionego związków halogenów, a to w celu zapewnienie bezdymnego palenia się w czasie pożaru. Konstrukcja puszki umożliwia łatwe i wygodne wprowadzanie przewodów, czy to poprzez wycinane wpusty (w ofercie Spelsberga puszki wyposażane są w specjalne otwornice), czy przebijalne gumowe membrany, które zapewniają utrzymanie wysokiego współczynnika szczelności, bądź dławnice kablowe. Współczynnik IP to również jedna z cech wskazujących poziom jakości puszki – te najlepsze posiadają konstrukcję z trwale umieszczoną uszczelką, która zapewnia nawet przy wielokrotnych otwarciach puszki poziom IP54 czy IP65. Można też wspomnieć o specjalnych puszkach z IP68.

Kolejną cechą dobrej puszki to miękka konstrukcja jej samej, pozwalająca na wygodną pracę instalatora łączącego obwody. Po zakończeniu tej operacji puszka zatrzaskiwana jest pokrywą, która usztywnia całość. W wielu rozwiązaniach pokrywa mocowana bez użycia narzędzi. Nowoczesne puszki wykonywane są m.in. w polistyrenu, z tworzywa wzmacnianego włóknem węglowym. Do zastosowań w przemysłach spożywczym, chemicznym oferujemy puszki z duroplastu.

Robert Janicki

---