W obecnych realiach gry rynkowej sukces sprzedaży związany jest z wieloma aspektami. Nie wystarczy sprzedawać świetne ubrania z najlepszych materiałów. Sukces mogą odnieść te sklepy, które oprócz samego produktu potrafią go skutecznie i efektownie prezentować. Począwszy od pierwszego wrażenia, zaciekawienia klienta interesującą witryną, poprzez ekspozycję, a kończąc na przymierzalni mamy możliwość stworzenia interesującej przestrzeni handlowej. Klimat wnętrza zachęca do dłuższego przebywania w sklepie, a to pozwala na nawiązanie relacji z klientem.

Definiowanie potrzeb

Im lepiej określimy potrzeby naszych klientów oraz rodzaj asortymentu, tym łatwiej będzie można stworzyć prawidłową ekspozycję oświetleniową tej przestrzeni. Inaczej będziemy oświetlać sklep ekskluzywny, a inaczej sklep młodzieżowy. Dotyczy to nie tylko doboru ilości punktów świetlnych, ale również barwy światła i sposobu prezentacji. W celu wstępnego doboru sposobu oświetlenia można skorzystać z już wcześniej podanych schematów.
Aby łatwiej było projektować podzielimy sobie typowy sklep na kilka składowych elementów architektury i przestrzeni.

Oświetlenie witryny i wejścia

Zwrócenie uwagi jest jednym z istotnych czynników wpływających na konsumenta. W sklepie pierwszym elementem, dzięki któremu mamy kontakt z konsumentem jest witryna sklepowa. Trudno jest mówić o prawidłowym natężeniu oświetlenia takiej ekspozycji. W warunkach, które panują w centrach handlowych poziom natężenia wynika z wewnętrznych wytycznych obiektu. W przypadku wolnostojących obiektów, do których jest dostęp bezpośrednio z ulicy, poziom natężenia zależy od luminancji otoczenia. Jasność witryny nie może powodować olśnienia przechodniów i kierowców, ale powinna wyróżniać okno wystawowe na tle pozostałych obiektów.
Z uwagi na specyfikę wystawy należy projektować oświetlenia z elementów mobilnych pozwalających w łatwy sposób dostosować oświetlenie dla danej kolekcji. Dzięki wykorzystaniu szynoprzewodów możemy w łatwy sposób zmieniać sposób oświetlenia i ilość projektorów. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest wykorzystanie opraw, w których producent umożliwia regulację kąta rozsyłu bez konieczności zmiany oprawy lub źródła. Korzystając z nowoczesnych źródeł LED można stworzyć dynamiczną witrynę zmieniającą się w zależności od pory roku. Dodatkowo tło okna wystawowego nie powinno być ciemne, ponieważ powoduje to stworzenie efektu lustra.
Wejście do obiektu ma nas zapraszać i za pomocą światła kierować wyznaczając swego rodzaju ścieżkę. Odpowiednie prowadzenie wzrokowe i odpowiednie poziomy natężenia umożliwiają szybkie zapoznanie się z architekturą i rozkładem sklepu. Należy unikać zbyt dużych i zbyt małych poziomów natężenie by nie tworzyć efektu olśnienia.

Regały i powierzchnia sprzedaży ogólnej

Architektura i oświetlenie sali sprzedaży ma wpływ na nawiązanie prawidłowej relacji handlowej. Inaczej będziemy prezentować produkty ekskluzywne a inaczej młodzieżowe. W przypadku tych pierwszych zalecane jest stosowanie ciepłej temperatury barwowej ok. 2700K i większego kontrastu poprzez użycie opraw wąskostrumieniowych.
Chcąc dotrzeć do młodszego konsumenta światło powinno mieć chłodniejszą barwę ok. 4000K, dodatkowo stosuje się mniej punktowego oświetlenia a większy nacisk na dodatkowy efekt np. oświetlenie dynamiczne tła.

Przymierzalnia

To bardzo istotne pomieszczenie. Kto by chciał dokonać zakupu czegoś w czym bardzo źle wygląda. Niestety w wielu miejscach kładzie się tylko nacisk na ekspozycje nie myśląc o przymierzalni. Stosowanie oświetlenia metalohalogenkowego czy wąskostrumieniowego ostrego światła halogenowego będzie wpływało negatywnie na decyzję klienta.
Oświetlenie powinno dawać wrażenie miękkiego światła wypełniającego jednorodnie przymierzalnie. Światło bez ostrych cieni, przy bardzo dobrym współczynniku oddawania barw Ra>90 ukaże zalety produktu, a przy tym unikniemy rozczarowania związanego z innym kolorem materiału w świetle dziennym.
W przypadku, gdy możemy stosować tylko światło górne należy pamiętać o tym by rozsył takiej oprawy był jak najszerszy, dodatkowo do opraw świetlówkowych można stosować specjalne filtry, dzięki którym barwa skóry ludzkiej jest naturalna.

Lada sklepowa i kasa

Jest to miejsce, do którego udajemy się po udanych zakupach, jednak jest to również miejsce pracy dla personelu. Dlatego należy połączyć funkcję użytkową i ekspozycyjną. Do oświetlenia funkcjonalnego można wykorzystać oprawy wiszące, które odróżnią ladę od pozostałej części, a dodatkowo zapewnią natężenie 500lx (stanowisko pracy z komputerem) przy ograniczeniu efektu olśnienia. W celu oświetlenia produktów za kasą warto wykorzystać dodatkowe oświetlenie punktowe.

Sposób oświetlenia

Istotnym elementem jest tzw. szynoprzewód. W tej chwili najczęściej wykorzystywane są wersje trójfazowe. Jest to uniwersalny element nośny i zasilający, do którego możemy podłączyć za pomocą adapterów oprawy o różnych kątach rozsyłu, różnych źródłach i mocach. Możemy je w dowolny sposób rozmieszczać i precyzyjnie nakierowywać.

Wykorzystanie opraw o wąskim rozsyle, punktowym, nazywane często z angielskiego oświetleniem typu „spotlight” pozwala na uzyskanie wysokiego akcentu świetlnego. Stosunek jasności tła do oświetlanego punktu wynosi ok. 1:15 dzięki temu ekspozycja przyciąga silnie naszą uwagę dając efekt ekskluzywności.

Oświetlenie typu „wallwasher spotlight” pozwala na uzyskanie delikatniejszego akcentu oświetleniowego przy wysokiej równomierności na całej prezentowanej wysokości. Idealnie nadaje się do ekspozycji manekinów dzięki wydłużonej wiązce. Proporcja akcentu świetlnego jest w tym przypadku mniejsza ok. 1:5 – 1:10.

Do jednolitego oświetlenia stosuje się projektory o rozsyle bardzo szerokim zalewowym. Można je wykorzystać jako oświetlenie tła ekspozycji np. tworzenie oświetlenia dynamicznie zmieniającego barwę, lub jako oświetlenie celowe całej prezentowanej kolekcji. Stosowane jest przy dużej ilości prezentowanych artykułów, cechuje się niskim akcentem świetlnym ok. 1:2. Oświetlenie tego typu wykorzystuje się w sklepach młodzieżowych z ogólnodostępnym popularnym asortymentem.

Źródła światła

W świecie handlu istotą jest sposób prezentowania produktu. Chyba każdemu z nas zdarzyło się rozczarować przymierzając w domu zakupione ubrania, gdy okazało się, że to nie jest ten kolor, który nam się wydawał. Dlatego należy ogromną uwagę przywiązywać do barwy światła i temperatury barwowej.
W tej chwili dość rzadko stosuje się jeszcze oświetlenie halogenowe, charakteryzowało się ono barwą najbardziej zbliżoną do światła naturalnego. Z racji energooszczędności oraz chęci uzyskania jak najlepiej oświetlonej ekspozycji korzysta się z opraw na źródła wyładowcze, metalohalogenkowe.

Na co należy zwracać uwagę przy doborze tego typu źródeł? Przede wszystkim ważna jest skuteczność świetlna, bo to ona pozwala nam wykorzystać dużą ilość światła przy optymalnie niskim poborze energii. Kolejna rzecz to doskonały wskaźnik oddawania barw Ra>90, utrzymanie strumienia świetlnego i temperatury barwowej w czasie (brak efektu starzenia się oświetlenia). Niekorzystny wpływ na ekspozycję i jej trwałość ma emisja podczerwieni, czyli ciepła i promieniowania UV, w szczególności w kontakcie z materiałami skórzanymi.
Ostatnio na rynku pojawiły się nowe źródła metalohalogenkowe o niskich mocach 20W, 35W pracujące na układach elektronicznych, dają doskonałej jakości światło przy małym zapotrzebowaniu na energię.
Dzięki rozwojowi technologii LED istnieje coraz większe pole do zastosowań tych źródeł: oświetlenie konturowe, architektoniczne, doświetlenie półek oraz oświetlenie dynamiczne. Być może w niedługiej przyszłości będziemy mogli je już stosować do oświetlenia ogólnego ekspozycji.

J.G.

---