Rekreacyjne uprawianie sportu staje się coraz modniejsze, jest sposobem zarówno na spędzanie wolnego czasu jak i szlifowanie formy. Warunki jakie starają się nam stworzyć centra sportowe są również coraz lepsze. Oświetlenie ma wpływ na wygląd takiego obiektu, ale również na komfort uprawiania sportu.

Pływalnie sportowe i rekreacyjne

Oświetlenie basenu jest swego rodzaju wyzwaniem dla projektanta. Należy zapewnić komfort pływającym, dobre warunki obserwacji dla kibiców oraz, co jest bardzo istotne, odpowiednie warunki obserwacji dla obsługi i ratowników. By spełnić te warunki ilość światła musi być odpowiednia, a odbicie od tafli wody jak najmniejsze. (Rys. 1)
Powyższy rysunek ilustruje ilość światła odbitego w stosunku do ilości światła, które przeniknie i rozświetli nieckę basenu. Lepsze rozświetlenie dna basenu powoduje polepszenie warunków obserwacji. Teoretycznie zgodnie z wzorem najlepiej byłoby oświetlać basen bezpośrednio montując oprawy nad nim. Jednak ze względów bezpieczeństwa, wygody obsługi oraz komfortu osób pływających nie stosuje się takich instalacji. Najbardziej odpowiednim będzie montaż boczny obustronny, równolegle do osi basenu, opraw asymetrycznych z wykorzystaniem źródeł wyładowczych metalohalogenkowych. Dodatkowo w celu polepszenia równomierności oświetlenia oraz by zniwelować efekt olśnienia powodowany przez oprawy wyładowcze dużej mocy należałoby zastosować oświetlenie pośrednie odbite od jasnej powierzchni sufitu. (Rys. 2), (Fot. 1)

W obu przypadkach oświetlenie może być przystosowywane do określonych potrzeb. I tak można uzyskać określone poziomy natężenia:
- dla rekreacji minimalne natężenie oświetlenia 200lx
- dla lokalnych zawodów i treningów 300lx
- zawody krajowe minimalne wymagane natężenie 500lx.
- dodatkowo prace porządkowe i konserwacyjne 100lx.

Większość obiektów posiada duże przeszklenia. Wpadające światło dzienne powoduje naturalne doświetlenie. Jak widać na zdjęciu 1 takie rozwiązanie powoduje naturalne wykorzystanie światła dziennego, w efekcie zmniejszenie zużycia energii. Jednak w przypadku bocznego oświetlenia przez w pełni przezroczyste przeszklenia duże natężenie niestety spowoduje odbicie od powierzchni wody i słabą widoczność (Fot. 2) Niwelowanie niekorzystnych zjawisk dużego odbicia światła może być za pomocą żaluzji lub rolet lub, na etapie projektowo budowlanym, dzięki dobraniu przeszkleń z materiałów o mniejszym współczynniku przepuszczania światła.

Jako element rozświetlenia niecki basenu stosuje się nie tylko światło ogólne ale również projektory podwodne. Wykorzystanie takich elementów poprawi widoczność w głębi wody. Są to w większości projektory na źródła halogenowe wysokich mocy. Ze względów bezpieczeństwa muszą być zasilane niskim napięciem 12V. Dopuszcza się dla nich tylko najwyższe stopnie ochrony przed uszkodzeniem mechanicznym jak i wnikaniem wody (IK10, IP68). Z uwagi na sposób montażu i konserwacji dostęp do źródła światła musi być od czoła oprawy, stąd też ważne jest odpowiednie zabezpieczenie przed nieuprawnionym otwarciem. Co więcej powierzchnia zewnętrzna nie może stanowić żadnego zagrożenia przed skaleczeniem. (Fot. 3) Naturalnym elementem rozjaśnienia głębi wody jest stosowanie jasnych, o wysokim współczynniku odbicia, materiałów wykończenia dna całego basenu.

Oświetlenie basenów rekreacyjnych

W hotelach, centrach rekreacji SPA, domach prywatnych oświetlenie powinno bazować na dwóch podstawowych rzeczach: bezpieczeństwie i fantazji. (Fot. 4)
Jeśli chodzi o fantazję to jedynym ograniczeniem może być tutaj budżet inwestycji. Ze względów bezpieczeństwa musimy zwrócić uwagę na kilka aspektów. Pierwsza rzecz to natężenie oświetlenia do prac porządkowych i konserwacyjnych które musiało by wynosić 100lx. Druga sprawa to szeroko pojęte cechy produktów oświetleniowych. W przypadku opraw wpuszczanych w nieckę basenu to ochrona przed uszkodzeniem mechanicznym nie mniejsza niż IK10, ochrona przed wnikaniem płynów i pyłów IP68, zabezpieczenie przed nieuzasadnionym otwarciem oraz najważniejsze zasilanie napięciem bezpiecznym 12V.

W przypadku mniejszych obiektów mamy możliwość wykorzystania techniki LED, która pozwoli na dekoracyjne kolorowe lub dynamicznie zmieniające się oświetlenie wody. Dodatkowo jest to rozwiązanie bezpieczne, ponieważ zasilanie jest niskonapięciowe a przy tym długotrwałe z racji trwałości elementów świecących. Trzeba jednak pamiętać że intensywność tego światła będzie mniejsza niż rozwiązań halogenowych. Oświetlenie wokół basenów rekreacyjnych należy budować w oparciu o kreowanie odpowiedniego nastroju. Nie zapominając jednak o bezpieczeństwie użytkowników - w tym przypadku o prawidłowym oświetleniu otoczenia basenu tak, by kształty były w pełni rozpoznawalne a poruszanie bezpieczne.
Oświetlenie basenów zewnętrznych otwartych w naszych warunkach klimatycznych jest stosunkowo rzadkim tematem projektowym. Jednak wszelkie zasady stosowane powyżej również dotyczą tego tematu. Z powodu niskiej luminancji tła, czyli ciemnego nieba i otoczenia poziom natężenia nie może powodować oślepienia a drogi wokół basenu muszą być równomiernie oświetlone tak by tworzyć prawidłowe prowadzenie wzrokowe. (Fot. 5)

JG

---