Nowoczesne systemy tras kablowych pozwalają na szybkie i bezpieczne przejście lub ominięcie przeszkód konstrukcyjnych. Stąd też o odpowiednich elementach należy pomyśleć już na etapie projektowania trasy kablowej.

Weźmy na przykład pod uwagę przejścia przez dach w postaci przepustów stosowanych na dachach dwuspadowych o kącie nachylenia mieszczącym się pomiędzy 20° a 50°. Do wyboru są elementy z jednym lub z kilkoma króćcami z rurami termokurczliwymi. W niektórych wersjach przepustów przewidziano specjalny wkład uszczelniający lub dławik PG. Wkład uszczelniający może być również dzielony. Odpowiedni przepust wybrać można również do dachu płaskiego. W zależności od modelu zastosowanie znajdują wersje z kołnierzem lub standardową papą do połączenia z pokryciem dachu. Jako zalety przepustów dachowych należy wymienić przede wszystkim możliwość dostosowania niemal do każdej konstrukcji dachu, a także łatwe wprowadzanie kabli, ewentualne późniejsze zmiany ilości i średnic kabli przy zastosowaniu systemu z wkładem wymiennym oraz możliwość zmiany kierunku i wysokości konstrukcji również po montażu. Przepusty dostępne są w średnicach 100, 150, 200 i 300 mm.

Przejścia przez ścianę

Przydatnymi rozwiązaniami są specjalne przepusty pozwalające na przejście kablami przez ścianę. Chodzi tutaj np. o bagnetowe zamknięcia zapewniające szybki montaż zakończony po obrocie pokrywy o 30°. Jako uszczelnienie najczęściej przewiduje się elementy termo- lub zimnokurczliwe.
Typowy przepust bazuje na szczelnym kołnierzu pojedynczym lub podwójnym. Kołnierze mają zazwyczaj taką długość jak gruba jest ściana. W przypadku przeprowadzania większej ilości przewodów kołnierze można zamontować w bloki. Dzięki ściętym narożnikom zyskuje się optymalną kontrolę zagęszczenia betonu wokół przepustu kablowego. Przepust z reguły zawiera pokrywy zamykające oraz folię ochronną. Do wyboru jest wiele możliwości połączeń. Zastosować można więc kołnierze podwójne, pojedyncze, a także zewnętrzne i skośne oraz pokrywy przeznaczone do przyłączenia rur lub elementów ochrony kabli.

Zakręty

W przypadku zakrętów, które mają duży promień będący na trasie koryt wiszących po środku łuku, montowany jest dodatkowy wspornik. Z kolei chcąc zniwelować różnice wysokości lub zmienić kierunek z pionowego na poziomy zastosowanie znajduje łuk przegubowy wiszący wznoszący, montowany na korytku kablowym poprzez łączniki przegubowe. Identycznie sytuacja wygląda jeżeli mamy do czynienia z łukiem przegubowym opadającym. Łuk 90° wykonuje się przy użyciu łącznika narożnego. Łuk z jednej strony jest wsuwany w koryto, a z drugiej w łącznik. Łuki, które mają szerokość 400-600 mm są łączone z korytem kablowym poprzez łączniki listwy stykowej. Trzeba pamiętać, że kształtki wymagają zastosowania dodatkowych podpór konstrukcyjnych.
Do montażu wykorzystywane są zaciski mocujące oraz wsporniki wieszakowe. Wykorzystać można również dodatkowe elementy dystansowe. Jeżeli kształty pomieszczenia są wyjątkowo skomplikowane to producenci oferują rozwiązania indywidualnie dostosowane do potrzeb konkretnej aplikacji. Chodzi tutaj np. o częste zmiany wysokości, a także różne szerokości koryt przy jednej ścianie.

Systemy do ciągów komunikacyjnych

Specjalne systemy koryt kablowych zaprojektowano z myślą o ciągach komunikacyjnych. Na kompletne rozwiązanie tego typu składa się przede wszystkim koryto kablowe wyposażone z obu stron w perforację łączeniową. Z kolei przegrody pozwalają na rozdzielenie od siebie kabli i przewodów o różnych poziomach napięcia lub funkcjach. Łączniki boczne umieszcza się w ścianie korytka kablowego i przykręca odpowiednimi śrubami. W następnej kolejności wkładany jest odpowiedni wspornik pokrywy. Jako elementy systemów koryt zastosowanie znajdują łuki 90°, trójniki dostawne do montażu poziomego i pionowego oraz pokrywy z zaciskami sprężynowymi do bezśrubowego montażu pokrywy. Nie mniej ważne są pokrywy do łuku oraz pokrywy do trójników dostawnych.

Krzyżowanie tras

Przy krzyżowaniu i zaginaniu tras zastosowanie znajdują specjalne kształtki, trójniki, czwórniki i kolana. Kształtki wykorzystywane są również na potrzeby omijania przeszkód, tras zmieniających kierunek prostopadle lub pod kątem 45°. Oprócz tego kształtki pozwalają na wykonanie obejść pionowych i poziomych, a także łuków zewnętrznych i wewnętrznych. Kształtki zapewniają nie tylko estetykę całej konstrukcji trasy kablowej ale również są gwarancją bezpieczeństwa. Przed każdą zmianą w prowadzeniu trasy kablowej nie można zapomnieć o umieszczeniu podpory. Jeżeli trasa będzie zapewniała podtrzymania zasilania, zgodnie z normami, to trzeba ściśle przestrzegać zaleceń producenta.

Systemy o wysokiej wytrzymałości

Niektóre aplikacje wymagają stosowania rozwiązań o podwyższonej wytrzymałości. Chodzi tutaj przede wszystkim o specjalne koryta, drabinki i osprzęt montażowy. Dla zapewnienia trwałości takich rozwiązań wykorzystuje się odpowiednie powłoki o wysokim stopniu ochrony przed korozją. Powłoka taka, to najczęściej stop cynku (95%) i aluminium (5%), co przyczynia się do dwustopniowej ochrony antykorozyjnej, zarówno pasywnej jak i aktywnej. Istotną rolę odgrywa warstwa osłonowa bazująca na dwutlenku węgla, będącą skuteczną barierą antykorozyjną.
Nowoczesne systemy tras kablowych cechują się gładkimi powierzchniami pomimo tego, że są pokryte odpornymi powłokami. W efekcie przy układaniu kabli siły tarcia są mniejsze, zatem zmniejsza się ryzyko uszkodzenia zewnętrznej izolacji. Specjalne powłoki powodują, że ich trwałość jest nawet o 4 razy większa niż systemów wykonanych ze stali ocynkowanej przy założeniu pokrycia o takiej samej grubości.
Ważne są przy tym rozwiązania konstrukcyjne takie jak chociażby zatrzaski, dzięki którym montaż koryt nie wymaga użycia śrub i narzędzi.

Zawiesia linkowe

W przypadku koryt podwieszanych alternatywę dla prętów gwintowanych i wsporników stanowią systemy linkowe. Typowy system tego typu bazuje na złączkach oraz linkach. Złączka linki ma za zadanie blokowanie pętli linki. Regulowanie długości zawiesia może być płynne poprzez dobór długości linki. Linki mają długości od 1 do 10 m.

Konstrukcje odporne na ogień i przegrody ognioodporne

Wiele aplikacji wymaga podwyższonych wymagań przeciwpożarowych. Chodzi tutaj przede wszystkim o konieczność użycia systemów podtrzymujących funkcje instalacji elektrycznych i sterujących w przypadku wystąpienia pożaru. Szczegółowe wymagania w tym zakresie wynikają z normy DIN 4102-12. Dokument precyzuje klasy E30, E60, E90, czyli czasy poprawnego działania linii kablowej podczas pożaru odpowiednio przez 30, 60 i 90 minut.
Typowe koryto kablowe ma szerokość 300 mm i wysokość ściany bocznej 60 mm. Materiałem wykonania jest blacha o grubości 1,5 mm co zapewnia możliwość obciążenia masą o wartości 10 kg/m. Uchwyty montowane są na odległości do 1,2 m.
Warto wspomnieć o ognioodpornych powłokach pęczniejących przeznaczonych do stosowania we wnętrzach budynków. Dzięki nim zapobiega się zapaleniu kabli od ognia zewnętrznego oraz w przypadku, gdy wystąpi zwarcie lub przegrzanie kabli. Ponadto dzięki przegrodom płomienie nie rozprzestrzeniają się po palnej izolacji kabli. Pożar nie rozprzestrzenia się również w efekcie kapania palącej się izolacji.
Ognioodporne powłoki pęczniejące to dobra alternatywa dla innych rozwiązań w zakresie biernych zabezpieczeń ppoż.
Niejednokrotnie zastosowanie znajdują masy szpachlowe używane jako powłoki pęczniejące pod wpływem ognia. Stosuje się je najczęściej jako uszczelnienia przepustów instalacyjnych. Za ich pomocą można również wykonać dylatacje w klasie odporności ogniowej EI 60 lub EI 120. Wykonując uszczelnienie bazuje się na szpachlowaniu za pomocą masy, która jest gotowa do użycia.

Wybór

Na etapie wyboru odpowiedniego rozwiązania bierze się pod uwagę przynajmniej kilka czynników. Przede wszystkim istotną rolę odgrywają elementy przenoszące obciążenie. Oblicza się przy tym masę zarówno samych koryt jak i kabli. W następnej kolejności dobierany jest sposób mocowania. Montaż może odbywać się do ściany, przy samym suficie przy wykorzystaniu wsporników ściennych, wieszaków ściennych-sufitowych, wieszaków wsuwanych do koryt oraz kształtowników na prętach gwintowanych.

Montaż

Montując systemy tras kablowych trzeba pamiętać o zachowaniu określonego odstępu pomiędzy elementami mocującymi. Warto tutaj wziąć pod uwagę zalecenia producenta, jednak zazwyczaj podparcie koryt wykonuje się co ok. 1,5 m ale o ostatecznym podparciu decyduje przede wszystkim obciążenie trasy. Odpowiednie wartości można odczytać z wykresów obciążalności dla wsporników, wieszaków i koryt kablowych Jeżeli aplikacja tego wymaga, to można zastosować trasy szerokorozpiętościowe. W takich rozwiązaniach podpory są umieszczane nawet co 10 m. Trasy szerokorozpiętościowe bardzo często stosuje się w stalowych halach magazynowych, gdzie poszczególne elementy konstrukcyjne są od siebie oddalone.
Jeżeli trasa tworzy konstrukcję otwartą, a koryta są zamontowane poprzez wieszaki, to całość systemu jest zawieszona na pojedynczym pręcie umieszczonym na środku koryta. Jednak w innym rozwiązaniu koryta mogą być zamknięte, a kable przy przeciąganiu trzeba przewijać.

Podsumowanie

Na etapie wyboru odpowiedniego rozwiązania należy ściśle kierować się potrzebami konkretnej aplikacji. Np. specjalne systemy tras kablowych znajdą zastosowanie w miejscach narażonych na występowanie pyłów. Takie koryta kablowe mają konstrukcję pełną, a ich rozmiary dobiera się z uwzględnieniem stopnia rozbudowy instalacji. Ważne są przy tym pokrywy oraz listwy uszczelniające, a poszczególne elementy systemu łączy się poprzez łączniki.
W zakresie omijania elementów konstrukcyjnych budynku wykorzystywane są m. in. narożniki 45º, kształtki i pokrywy typu „T”, trójniki, czwórniki, łuki wznoszące i opadające, a także kształtki zakańczające.

Damian Żabicki

---