Jedną z podstawowych kategorii w każdym katalogu osprzętu kablowego, w każdym sklepie branżowym lub hurtowni, są mufy kablowe. Ich rola jest dwojaka: przede wszystkim łączą lub rozgałęziają kable, niezależnie od tego czy zabieg ma charakter naprawczy, czy też jest zaplanowaną zmianą istniejącego stanu. Oprócz tego mufy także izolują miejsce poddane zabiegowi, gwarantując zarazem, że dotychczasowe właściwości elektryczne zostaną zachowane.

mufy kablowe dobor i wlasciwy montaz

Podstawowa klasyfikacja i rodzaje muf kablowych

Z punktu widzenia funkcji, mufy zazwyczaj dzieli się na dwie kategorie, jakimi są mufy przelotowe i mufy przejściowe. Te pierwsze służą do łączenia dwóch (lub więcej) odcinków tego samego rodzaju kabla i znajdują zastosowanie zdecydowanie częściej. Te drugie zaś łączą kable różnego rodzaju, takie jak choćby kable 3-fazowe z izolacją papierowo-olejową i kable z izolacją z termoplastycznych tworzyw sztucznych. Patrząc na parametry prądu przepływającego przez łączone lub rozgałęziane kable, wielu producentów i dystrybutorów dzieli je w swojej ofercie wstępnie na nisko, średnio i wysokonapięciowe, a dopiero dalej w obrębie każdej z tych trzech grup wyszczególnia mufy przelotowe i przejściowe. Inna klasyfi kacja to bardzo ogólnikowy podział spotykany w niektórych hurtowniach, obejmujący mufy standardowe, oraz specjalistyczne, czyli przeznaczone m.in.do użytku z przewodami trakcyjnymi, kablami górniczymi czy sygnalizacyjnymi. Jednak w praktyce najczęściej spotykana typologia muf opiera się na technologii zastosowanej w danym rodzaju mufy, która z kolei zależy od kilku czynników, z rodzajem kabla, napięciem znamionowym, przekrojem i liczbą żył oraz warunkami w jakich przyjdzie jej pracować na czele. Ta klasyfi kacja obejmuje sześć następujących typów muf: żelowe, żywiczne, taśmowe, hybrydowe czyli stanowiące połączenie dwóch pierwszych (taśmowo-żywiczne), termokurczliwe i zimnokurczliwe. Wszystkie one nie tylko rozgałęziają, łączą i izolują kable, ale też zabezpieczają je przed wyciekami syciwa zawartego w papierowej izolacji oraz stanowią barierę dla wilgoci, która nie powinna wnikać do wnętrza połączenia. Ponadto, dzięki zastosowaniu wysokiej jakości komponentów i materiałów, w ogromnej większości mufy stanowią skuteczne zabezpieczenie przed potencjalnymi uszkodzeniami mechanicznymi. Mufy żelowe, mylone czasem z żywicznymi, stosuje się najczęściej w przypadku kabli niskonapięciowych. Występują pod postacią różnej wielkości i różnego kształtu sztywnych obudów, których wewnętrzne komory wypełnione są już fabrycznie specjalnym, izolującym żelem na bazie silikonu odpornym na temperatury w zakresie nawet od -45ºC do aż +100ºC. Typowy żel stosowany w takich mufach odporny jest też na promieniowanie UV i cechuje się bezhalogenowością (nie rozprzestrzenia ognia), dużą rozciągliwością i elastycznością oraz zdolnością do izolowania nie tylko ciał stałych, ale też materiałów płynnych i półpłynnych.

Mufy żywiczne to z zestawy złożone z komponentów potrzebnych do uzyskania żywicy, taśmy uszczelniającej oraz 2-częściowej formy z tworzywa sztucznego, którą wypełnia się izolującą żywicą powstałą z połączenia dwóch wspomnianych komponentów: płynnej żywicy i utwardzacza. Mufy tego rodzaju zapewniają wysoki stopień ochrony połączenia przed uszkodzeniami mechanicznymi. Mufy taśmowe to – jak nazwa mówi – połączenia, w których podstawowym elementem są taśmy izolujące i przewodzące oraz wzmacniające. Odtwarzają one i niejako zastępują oryginalne składniki łączonych kabli. Są bardzo tanim i popularnym sposobem naprawiania różnych rodzajów przewodów. Mufy taśmowo-żywiczne czyli hybrydowe, to połączenie cech muf taśmowych i żywicznych. W rozwiązaniu tym, po wykonaniu połączeń taśmowych, na koniec wtryskuje się do formy żywicę utwardzalną powstałą z dwóch opisanych wcześniej składników, uzyskując trwale zabezpieczone połączenie. Mufy termokurczliwe, które są niezwykle popularne w Polsce, osiągają równomierny docisk radialny po skurczeniu się wskutek działania na nie odpowiednio dobraną, niezbyt wysoką temperaturą (palnik, opalarka). Obkurczony prefabrykat tworzy niepalną warstwę izolacji i ekranu o grubości równomiernej na całym obwodzie. Mufy zimnokurczliwe to takie, które zachowują trwałość swoich parametrów nawet przy temperaturach rzędu 80-100ºC. Są elastyczne, odporne na działanie wilgoci, ich docisk radialny jest stały a ich instalacja nie wymaga oddziaływania wysoką temperaturą – stąd ich nazwa. Dobrym przykładem takich muf są mufy z gumy silikonowej, cieszącej się coraz większą popularnością dzięki świetnym właściwościom izolacyjnym i niskiemu wskaźnikowi odkształceń trwałych.

mufy kablowe dobor i wlasciwy montaz2

Jaka mufę wybrać? – zasady prawidłowego doboru oraz montażu

Przy doborze muf kablowych uwzględnia się wiele czynników jednak kluczowymi są parametry techniczne każdego z opisanych powyżej rodzajów muf, czas i stopień trudności instalacji mufy, jej uniwersalność, wielkość mufy i umiejętności samego instalatora. Należy pamiętać, że każdy rodzaj mufy dostępny na rynku, zawiera swoją dokładną specyfi kację, wskazującą nie tylko na rodzaje kabli które dana mufa może łączyć, ilość i przekroje żył czy rodzaje izolacji i ekranu zastosowanego w kablu, ale też na dopuszczalną wysokość napięcia prądu, przeznaczenie kabla i kilka innych aspektów. Pozwala to na precyzyjne poruszanie się w obrębie oferty katalogowej każdej hurtowni i producenta, dzięki czemu łatwo jest dokonać właściwego wyboru, nawet wtedy, gdy właściwe połączenie można osiągnąć korzystając z muf dwóch lub trzech rodzajów. Niezależnie od tego, po jaki typ muf sięgnie fachowiec, ich montaż jest zawsze łatwy i szybki, co wynika nie tylko z cech konstrukcyjnych samych muf, ale też z prostego faktu, jakim jest błyskawiczne przygotowanie kabla: wymaga ono właściwie tylko kowarki do usunięcia ekranu i izolacji. Wszystkie mufy pochodzące z legalnych źródeł są wyposażane w instrukcje montażowe w odpowiednim języku. Dostarczane są w postaci zestawów montażowych, które zawierają wszystkie konieczne do instalacji mufy komponenty oraz części w odpowiednim stanie. Instalacja wspomnianych wcześniej muf żelowych sprowadza się do wciśnięcia końców kabli ze złączkami do wewnętrznej komory mufy, fabrycznie już wypełnionej żelem. Następnym i ostatnim zarazem etapem instalacji jest zatrzaśnięcie obudowy mufy, która natychmiast jest gotowa do pracy pod napięciem. Montaż zestawu termokurczliwego jest możliwy dzięki temu, że osprzęt dostarczany jest w stanie rozciągniętym, co pozwala go nałożyć na uprzednio przygotowane kable. Działając średniotemperaturowym ogrzewaniem (z reguły bezpieczne optimum to 120ºC) poprzez użycie palnika gazowego lub opalarki, instalator wywołuje obkurczenie rękawa, którego wewnętrzna strona pokryta jest termotopliwymi klejami i wypełniaczami umożliwiającymi termomechaniczną adhezję warstw po usunięciu znajdującego się między nimi powietrza. Instalacja muf zimnokurczliwych – takich jak wcześniej opisane mufy z gumy silikonowej – zaczyna się oczywiście tak jak zwykle od połączenia żył kabla, na przykład poprzez użycie złączki prasowanej lub śrubowej. Kolejnym etapem jest nałożenie masy wypełniającej, której zadaniem jest też uszczelnienie połączenia. Na koniec wstępnie rozciągnięty rękaw, umieszczony na usuwanej spirali nośnej, jest nasuwany na miejsce połączenia. Po usunięciu spirali nośnej następuje stopniowe obkurczenie gumowo-silikonowego rękawa bez wywierania na niego wpływu poprzez podwyższoną temperaturę. Mufy żywiczne stosuje się do łączenia lub rozgałęziania kabli wielożyłowych o izolacji z tworzyw sztucznych lub z papieru z syciwem. Ich instalacja polega na połączeniu kabli a następnie wypełnieniu formy mieszanką uzyskaną z połączenia płynnej żywicy i utwardzacza.

mufy kablowe dobor i wlasciwy montaz3

Z reguły jest to żywica na bazie poliuretanu, która dzięki szybkiemu utwardzeniu izoluje, uszczelnia i zabezpiecza złącze. Montaż mufy taśmowej polega w skrócie na połączeniu żył za pomocą złączek, odtworzeniu ekranowania dzięki przewodzącej taśmie samospajalnej, odtworzeniu izolacji kabla taśmą izolacyjną i na koniec na stworzeniu zewnętrznej powłoki zabezpieczającej przy użyciu wzmocnionej taśmy lub przy użyciu koszulki termokurczliwej z warstwą klejącą. Fachowcy zajmujący się na co dzień montażem muf różnego rodzaju, wskazują na jedną podstawową zasadę, która mówi, iż najkrótszy czas instalacji mufy uzyskuje się wtedy, gdy komponentów potrzebnych przy instalacji jest najmniej. Dlatego najszybciej prace wykonuje się stosując prefabrykaty wielowarstwowe, w których od razu zawarta jest izolacja i ekran. Czynności takie jak konieczność przygotowania kabla, konieczność łączenia żył złączkami czy nasuwanymi rękawami z plecionki, oczywiście wydłużają czas montażu mufy. Ale są też inne, dodatkowe i konieczne prace, wynikające z aspektów technicznych poszczególnych typów muf. W przypadku muf termokurczliwych dochodzi czas potrzebny na ogrzanie prefabrykatu. Przy mufach żywicznych dodatkową czynnością jest tworzenie mieszanki z dwóch komponentów. Łatwo więc zauważyć, że różnice w czasie wykonania połączenia różnymi metodami mogą sięgać kilkunastu minut.

Na podstawie materiałów publikowanychm.in. przez: Radpol S.A., Elnord,Protekol Sp. z o.o., Janex Elektro Sp.j.oraz Ensto Pol Sp. z o.o.i Energy-Partners Sp. z o.o.